İLK KURULUM SİLİKON VADİSİ’NDEKİ VERİ MERKEZİNE YAPILACAK

İlk ticari kurulum, ECL’in Kaliforniya Santa Clara’da bulunan 35 MW kapasiteli CSC-1 kampüsünde başlayacak. Konteyner tipi PowerCell yakıt hücresi sistemleri, ECL’in esnek şebeke mimarisine entegre edilerek şebeke gücü, doğal gaz ve batarya depolama sistemleriyle senkronize çalışacak. ECL CEO’su Yuval Bachar, yapay zeka yol haritalarının hayal gücü veya finansmanla değil, doğrudan enerji arzıyla sınırlandığını belirterek; Mountain View’daki mevcut tesislerinde iki yılı aşkın süredir sıvı hidrojenle çalışan veri merkezi altyapısını başarıyla işlettiklerini ve testler sonucunda en güvenilir teknoloji olarak PowerCell’i seçtiklerini vurguladı.

BOSCH ÜRETİM VE SERVİS ALTYAPISINI SAĞLAYACAK

Volvo Group’tan ayrılan ve 25 yılı aşkın yakıt hücresi deneyimine sahip olan PowerCell’in sistem kontrol yazılımları, ECL’in gerçek zamanlı yönetim platformu “Lightning” ile entegre edilerek yük dengelemesi sağlayacak. Bosch Yakıt Hücresi İş Birimi Kıdemli Başkan Yardımcısı Thilo Müller, hidrojen teknolojisini endüstriyel boyuta taşımanın üretim disiplini ve öngörülebilir kalite gerektirdiğini belirterek, Kuzey Amerika genelinde yerel servis ve yaşam döngüsü desteği sunacaklarını açıkladı. Bu stratejik adım, özellikle enerji kısıtlaması yaşayan pazarlardaki yapay zeka operatörleri için geleneksel elektrik şebekesinden bağımsız, kesintisiz ve düşük karbonlu bir enerji alternatifi sunacak.

Anahtar Kelimeler: PowerCell, ECL, Bosch, yapay zeka veri merkezi, hidrojen yakıt hücresi

SCHWECHAT RAFİNERİSİ’NİN EMİSYONLARI YÜZDE 10 AZALACAK

Tesisin devreye girmesiyle birlikte, Schwechat Rafinerisi’nde yakıt ve kimyasal ürünlerin sürdürülebilirliği yerli yeşil hidrojen üretimiyle önemli ölçüde artırılacak. OMV, bu yatırımla rafinerinin doğrudan karbon emisyonlarını yıllık bazda yaklaşık 150.000 ton azaltmayı hedefliyor; bu miktar tesisin toplam emisyonlarının yüzde 10’una karşılık geliyor. OMV CFO’su Reinhard Florey, EİB’nin kredi taahhüdünün şirketin dönüşüm stratejisine duyulan güvenin göstergesi olduğunu belirterek, bu yatırımın Avusturya ve ötesinde enerji geçişini şekillendirmek adına büyük bir kilometre taşı olduğunu ifade etti.

EİB’DEN ENERJİ GÜVENLİĞİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR HAVACILIK VURGUSU

Tesise gerçekleştirilen saha ziyareti sırasında konuşan EİB Başkan Yardımcısı Karl Nehammer, yeşil hidrojenin Avrupa’nın iklim nötr ve güvenli enerji sistemine geçişindeki önemine değindi. Nehammer, endüstriyel ölçekteki hidrojen projelerini destekleyerek hem enerji güvenliğini pekiştirdiklerini hem de fosil yakıtların yeşil hidrojenle ikame edilmesini sağladıklarını söyledi. Yatırımın aynı zamanda gelecekte üretilmesi planlanan sürdürülebilir havacılık yakıtları (SAF) için de sağlam bir zemin hazırlayacağı açıklandı. OMV, 2030 stratejisi kapsamında yenilenebilir yakıt üretim kapasitesini 900 kilotona çıkarmayı ve 2050 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşmayı amaçlıyor.

Anahtar Kelimeler: OMV, yeşil hidrojen, Avrupa Yatırım Bankası, Schwechat Rafinerisi, Bruck an der Leitha

GÖZETİM BELGESİ VE BİRİM KIYMET EŞİKLERİ

Vergi muafiyetine paralel olarak yürürlüğe giren tebliğ ile LFP bataryalar gerilim düzeylerine göre iki kategoriye ayrıldı. Gerilimi 4,9 volt ile 400 volt arasındaki bataryalar için birim gümrük kıymeti 12 ABD doları/kg, 400 voltu aşan bataryalar için ise 15 ABD doları/kg olarak belirlendi. Bu eşiklerin altında kalan ithalatlar gözetim belgesi zorunluluğuna tabi tutulacak. Düzenleme, şebeke ölçekli enerji depolama sistemleri (BESS) ve ticari projelerin maliyet yapıları ile proje takvimleri üzerinde belirleyici bir etki yaratacak.

33 GİGAVATLIK PROJE STOĞUNA DOĞRUDAN ETKİ

Türkiye’de EPDK’nın depolamalı ön lisans düzenlemesinin ardından ön lisanslı batarya proje stoğu 33,1 GW seviyesine ulaştı. Ulusal Enerji Planı ise 2035 yılına kadar 7,5 GW kurulu BESS kapasitesi hedefliyor. Hücre düzeyinde yerli üretimin sınırlı olduğu Türkiye’de, PİLDER verilerine göre batarya talebinin 2030’a kadar 10 milyar doları aşması bekleniyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ise 2030 yılı için 80 GWh batarya üretim kapasitesi hedefliyor. Yeni muafiyet, maliyet baskısı altındaki devasa proje stoğuna nefes aldıracak.

Anahtar Kelimeler: LFP batarya, gümrük vergisi, enerji depolama, BESS, batarya hücresi

TERMAL OLMAYAN PLAZMA VE SU ARAYÜZÜ TEKNOLOJİSİ

Dr. David Staack liderliğindeki ekibin LTEOIL şirketi iş birliğiyle geliştirdiği bu altüst edici yöntem, oda sıcaklığında ve ortam atmosfer basıncı altında çalışıyor. Geleneksel kimyasal buhar biriktirme (CVD) yöntemlerinin aksine yüksek sıcaklık, vakum veya inert gaz girdisi gerektirmeyen bu yeni nesil sistem, “termal olmayan atmosferik nanosaniyeli darbeli plazma” (NSPP) teknolojisine dayanıyor. Metan gazı ve su yüzeyi arayüzünde oluşturulan elektrik plazma deşarjı, metan moleküllerini parçalayarak karbon atomlarının doğrudan su yüzeyinde tek katmanlı grafen oksit levhaları halinde yeniden organize olmasını sağlıyor.

HİDROJEN YAN ÜRÜN OLARAK ENERJİ PAZARINA SUNULACAK

Araştırma projesinin başlangıçta tamamen temiz hidrojen üretimine odaklandığını belirten Dr. David Staack, süreç ilerledikçe açığa çıkan karbon yan ürününün aslında çok daha değerli olan yüksek saflıkta tek tabakalı grafen oksit olduğunu fark ettiklerini açıkladı. Bu doğrultuda roller yer değiştirerek süreçten elde edilen moleküler hidrojen gazı (H2) ticari bir yan ürün olarak konumlandırıldı. Doğal gaz bazlı bu alt-yukarı (bottom-up) sentez modeli, karbon elementini atmosfere karbondioksit (CO2) olarak salmak yerine katı fonksiyonel malzemeye dönüştürerek sera gazı emisyonlarını minimumda tutuyor.

KÜRESEL BATARYA SAVAŞLARINDA STRATEJİK AMİRAL GEMİSİ

Geliştirilen prototip sistem, dört aralıklı (four-gap) plazma reaktör konfigürasyonuyla günlük ortalama 5 gram yüksek saflıkta grafen oksit üretim kapasitesine ulaştı. Mevcut küresel grafen oksit pazarının, madenlerden çıkarılan grafitin çevreye zararlı yoğun asit banyolarıyla parçalanması gibi maliyetli üst-aşağı metodolojilere dayanması, bu yeni yöntemi ticari olarak öne çıkarıyor. Küresel yapay zeka patlaması ve enerji depolama sistemleri (BESS) talebinin zirve yaptığı dönemde, batarya anot yapılarının iletkenliğini artıran bu yerli teknoloji, Çin’in lityum-iyon batarya tekelini kırmayı hedefleyen ABD için stratejik bir enerji güvenliği kozu oluşturuyor.

Anahtar Kelimeler: Texas A&M, grafen oksit, plazma reaktör, metan pirolizi, batarya teknolojisi

4 ADET TUZ KAVERNASINDA 20 BİN TON DEPOLAMA

Groningen eyaletine bağlı Veendam yakınlarındaki Zuidwending bölgesinde hayata geçirilecek olan HyStock projesi, yer altının derinliklerinde yer alan 4 adet devasa zoutcaverne (tuz kavernası) yapısının hidrojen depolama tesisine dönüştürülmesini kapsıyor. Tam kapasiteye ulaştığında toplamda 20 bin tona (yaklaşık 76 milyon metreküp gaz hacmi) kadar yeşil hidrojen saklayabilecek olan bu devasa tesisler, yer üstüne kurulacak yüksek basınçlı kompresör istasyonları ve saflaştırma tesisleriyle entegre çalışacak. Bölgede halihazırda aktif olan 6 adet doğal gaz depolama kavernasının bulunması, lojistik riskleri minimize ediyor.

YAZIN OLUŞAN ENERJİ FAZLASI KIŞA SAKLANACAK

Bakan Van Veldhoven, yaptıkları bu yatırımla hidrojen değer zincirindeki en kritik lojistik halka olan “depolama” fazının zayıf halka haline gelmesini önlediklerini vurguladı. Tesis, Kuzey Denizi’ndeki dev rüzgar santralleri ve güneş tarlalarından yaz aylarında elde edilen fazla elektriğin, elektrolizörler vasıtasıyla hidrojene dönüştürülerek yer altında saklanmasını sağlayacak. Bu devasa hacim, kış aylarında rüzgar ve güneş veriminin düştüğü dönemlerde ulusal şebekeyi beslemek, kentsel ısıtma ağlarını desteklemek ve ağır sanayinin emisyonsuz enerji ihtiyacını karşılamak üzere bir “enerji akciğeri” görevi göreceyor.

İLK TUZ KAVERNASI 2031 YILINDA DEVREYE GİRECEK

Devlet fonu, hidrojen pazarının henüz erken aşamada olmasından ötürü özel sektör yatırımcılarının üstlenmekten kaçındığı; tampon gaz (pillow gas) maliyet belirsizlikleri, ilk yıllardaki düşük kapasite kullanım riskleri ve bürokratik çevre izni gecikmeleri gibi finansal riskleri sübvanse edecek. Planlama aşamasından ticari işletmeye alınmasına kadar 10 ile 15 yıllık bir takvime sahip olan projede, Gasunie ilk kavernanın 2031 yılı civarında operasyonel hale geleceğini öngörüyor. Tesis, yapımı süren Hollanda ulusal hidrojen boru hattı ağına (Hynetwork) doğrudan entegre edilecek.

Anahtar Kelimeler: Gasunie HyStock, hidrojen depolama, tuz kavernası, Zuidwending, yer altı enerji deposu

STANDART POLİÇELER BESS RİSKLERİNİ KARŞILAMIYOR

Eğitim kapsamında yatırımcıları uyaran Kotra Sigorta Kurucu Genel Müdürü Osman Tüken, batarya depolama sistemlerinde en büyük tehlikenin yalnızca yangın gibi görünür hasarlar olmadığını, asıl riskin standart poliçelerde yer almayan “sigorta boşlukları” olduğunu vurguladı. Sektörde mevcut işletme dönemi poliçelerinin yangın, yıldırım, sel veya makine kırılması gibi klasik riskleri kapsadığını ifade eden Tüken; termal kaçak, batarya performansındaki kapasite kayıpları, BMS (Batarya Yönetim Sistemi) ve EMS (Enerji Yönetim Sistemi) yazılım arızaları, siber saldırılar, arbitraj kaynaklı gelir kayıpları ile orijinal ekipman üreticisi (OEM) garantilerinin uygulanamaması gibi kritik başlıkların poliçelere özel klozlarla dahil edilmesi gerektiğini belirtti.

TEKNİK STANDARTLAR VE RİSK KÜLTÜRÜ BİRLİKTE GELİŞMELİ

EDSİS Yönetim Kurulu Başkanı C. Can Tutaşı ise enerji depolama ekosistemi büyürken sektörün sadece kapasite olarak değil, kalite ve kurumsal altyapı olarak da olgunlaşması gerektiğine dikkat çekti. Finansman, mühendislik, tedarik ve kurulum (EPC) ile operasyonel süreçlerin entegre bir planlamayla yürütülmesinin önemine değinen Tutaşı, teknik standards ve risk yönetimi kültürünün geliştirilmesi adına dernek olarak ortak bir bilgi altyapısı oluşturmayı sürdüreceklerini kaydetti. Uzmanlar, başarılı bir depolama yatırımı için hazır poliçeler yerine projenin teknik yapısına özgü riskleri önceden tanımlayan özel sigorta programlarının kurgulanması gerektiği konusunda fikir birliğine vardı.

Anahtar Kelimeler: EDSİS, Kotra Sigorta, enerji depolama, BESS, termal kaçak

TÜRK-ALMAN ENERJİ VE MADEN ORTAKLIĞI KAPSAMINDA İLK ADIM

“Enerji Güvenliği için Ortaklık” ana temasıyla toplanan forumda, iki ülke arasındaki iş birliği kapsamı daha da genişletilerek ortaklığın adı “Türk-Alman Enerji ve Maden Ortaklığı” olarak güncellendi. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanı Katherina Reiche’nin katılımıyla gerçekleşen organizasyonda imzalanan protokol uyarınca taraflar; sanayide esneklik, yenilenebilir enerji varlıklarının ve batarya depolama sistemlerinin ticari optimizasyonu, enerji ticareti ve karbonsuzlaşma odağında ortak çalışmalar yürütecek.

OYAK ÇİMENTO DÜŞÜK KARBONLU ÜRETİM VİZYONUNU GÜÇLENDİRİYOR

OYAK Çimento Ülke CEO’su Murat Sela, geleceğin enerji sistemlerinin güçlü iş birlikleri ve sürdürülebilir dönüşüm odağında şekillendiğini belirterek, Pure Energy ile imzaladıkları protokolün karbonsuzlaşmanın desteklenmesi adına somut bir adım olduğunu vurguladı. Hatırlanacağı üzere OYAK Çimento, 2024 yılında Türkiye çimento sektörüne 2,15 milyar dolar yatırım yapan küresel çimento devi TCC Group Holdings çatısı altında güçlerini birleştirmişti. Bu birleşmeyle Çin hariç dünya genelinde 3. büyük çimento üreticisi konumuna gelen grup bünyesinde faaliyet gösteren şirket, yeni dönemde çevreye duyarlılık ve düşük karbonlu üretim vizyonuyla sanayinin dönüşümüne öncülük etmeyi sürdürüyor.

Anahtar Kelimeler: OYAK Çimento, Pure Energy, karbonsuzlaşma, enerji esnekliği, batarya depolama

İsviçreli teknoloji şirketi Energy Vault liderliğinde, Atlas Renewable Energy ve China Tianying ortaklığıyla Şanghay’ın kuzeyindeki Rudong bölgesinde inşa edilen 148 metre yüksekliğindeki beton kule, dışarıdan bakıldığında penceresiz devasa bir gökdeleni andırıyor. Bu devasa mekanik yapı, kimyasal piller veya geleneksel pompalı hidroelektrik santralleri yerine, tamamen fiziksel kütle hareketine dayanan yenilikçi bir enerji depolama sistemi (GESS) sunuyor.

KÖMÜR KÜLÜNDEN 35 TONLUK BLOKLAR YÜKSELECEK

Sistemin çalışma prensibi oldukça yalın ancak etkili bir mühendisliğe dayanıyor. Bölgedeki rüzgar santrallerinden şebeke talebinin üzerinde elektrik üretildiğinde, kulenin içindeki elektrikli motorlar bu fazla enerjiyi kullanarak kömür külü ve eski rüzgar türbini kanatlarından üretilen 35 ton ağırlığındaki kompozit blokları yukarı taşıyor. Bloklar zirvede bekletilerek potansiyel enerji depolanıyor. Şebekede elektrik talebi arttığında ise bu ağır bloklar kontrollü bir şekilde aşağı indiriliyor; iniş esnasında jeneratörleri döndüren mekanizma, yerçekimi enerjisini yeniden elektriğe dönüştürerek şebeke ya veriyor.

YÜZDE 83 VERİMLİLİK VE 3,7 GWH YENİ HEDEF

Rudong’daki tesis, 100 megavatsaat (MWh) depolama kapasitesine sahip olup, tam çıkışta 4 saat boyunca 25 megavat (MW) güç sağlayabiliyor. Yüzde 83 gibi yüksek bir döngüsel verimlilikle çalışan bu sisteme ek olarak Çin, toplamda 3,7 gigavatsaatlik (GWh) bir kapasiteye ulaşmak için benzer mimariye sahip 8 yeni yerçekimi kulesi daha inşa ediyor. Lityum madenciliğinin çevresel yüklerinden ve fiyat dalgalanmalarından tamamen bağımsız olan bu çevre dostu teknoloji, yeşil enerji dönüşümünde depolama sorununa sürdürülebilir bir alternatif getiriyor.

Anahtar Kelimeler: Yerçekimi Bataryası, Enerji Depolama, Çin Enerji Yatırımları, Yenilenebilir Enerji, Energy Vault

Energy and Environmental Science dergisinde yayımlanan çalışmada, “Doğrudan Elektrottan Elektroda Rejenerasyon” (DEER) adı verilen yöntem tanıtıldı. Geleneksel geri dönüşüm teknikleri bataryaları yüksek sıcaklıkta eriterek veya asitlerle parçalayarak hammaddelerine ayırırken, DEER yöntemi elektrot bütünlüğünü bozmadan doğrudan yenileme sağlıyor.

ELEKTROTLARI ERİTMEDEN TEMİZLEYEN ÖZEL BANYO

Lityum-iyon bataryalar yaşlandıkça, elektrotlar üzerinde katı elektrolit arayüzü (SEI) adı verilen yalıtkan bir tabaka birikiyor ve kapasiteyi düşürüyor. DEER teknolojisi, elektrotları “1,3-dimetil-2-imidazolidinon” (DMI) adlı özel bir elektrokimyasal çözeltiye batırarak bu aşındırıcı tabakayı çözüyor ve bataryayı temizleyerek neredeyse ilk günkü performansına kavuşturuyor.

GERİ DÖNÜŞÜM MALİYETLERİ YÜZDE 56 AZALACAK

Geliştirilen bu yenilikçi teknik, batarya hücre üretim maliyetlerini geleneksel pirometalurji ve hidrometalurji yöntemlerine kıyasla yüzde 56 oranında azaltıyor. Ayrıca işlem sırasında uygulanan ince koruyucu tabaka gelecekteki aşınmaları yavaşlatıyor. Yapılan testlerde, ikinci kez yenilenen bataryaların bile yüzde 90 civarında kapasite koruduğu ve birden fazla yaşam döngüsü sunabildiği gözlemlendi.

TEMİZ ENERJİ DEPOLAMADA YENİ BİR DÖNEM

Yöntem, elektrikli araçlar ve büyük ölçekli şebeke tipi enerji depolama sistemleri için kritik önem taşıyan nikel ve kobalt gibi ithal hammadde bağımlılığını azaltma potansiyeline sahip. Türkiye gibi elektrikli araç yatırımlarını hızla büyüten ülkeler için yerel hammadde döngüselliği açısından büyük bir fırsat sunan bu yeşil teknoloji; su tüketimi, hava kirliliği ve karbon emisyonlarını da radikal düzeyde düşürüyor.

YALOVA’DAKİ DEV PROJE TÜRKİYE İÇİN BİR KİLOMETRE TAŞI

Yalova sınırları içerisinde kurulu olan ve 108 MW (Megavat) güç ile 132 MWh (Megavatsaat) depolama kapasitesine sahip devasa Göktepe BESS Projesi, Türkiye’de frekans kontrolü yetkinliğine ulaşan ilk enerji depolama tesisi unvanını kazandı. TEİAŞ standartlarına tam uyumlu olarak gerçekleştirilen bu kritik entegrasyon sayesinde, geleneksel baz yük termik veya hidroelektrik santrallerinin dakikalar süren tepki sürelerine karşılık, batarya sistemi milisaniyeler mertebesinde şebeke dalgalanmalarına müdahale edebilecek. Bu hamle, yenilenebilir kaynakların (rüzgar ve güneş) değişken üretim profillerini yönetmek ve şebekeyi 50 Hz (Hertz) ideal dengesinde tutabilmek adına devrimsel bir adım olarak kayda geçti.

FREKANS KONTROLÜ YEPYENİ BİR GELİR MODELİ DOĞURDU

Aynı zamanda Enerji Depolama Endüstrileri Derneği (EDEDER) Başkanı olan iNOVAT Yönetici Ortağı Doğa Can Bayram, yenilenebilir enerji kurulu gücündeki agresif artış eğrisinin kesintisiz sürmesi için batarya depolama altyapısının artık mutlak bir zorunluluk olduğunu vurguladı. Sektörün uzun süredir beklediği yan hizmetler pazarındaki “yeni iş ve gelir modelleri” uygulamasının bu projeyle resmen başladığını belirten Bayram, frekans kontrol yeteneğinin baz yük santraller gibi çalışan ancak çok daha çevik ve sermaye verimli bir pazar alanı oluşturduğunu söyledi. Bu yeni model, temiz enerji yatırımcılarının finansal sürdürülebilirliğini ve projelere olan ilgisini doğrudan artıracak bir kaldıraç niteliği taşıyor.

AVRUPA’NIN 8 ÜLKESİNDE TÜRK YAZILIMI KULLANILIYOR

Göktepe BESS Projesi, Primer Frekans Kontrolü’nün (PFC) yanı sıra şebeke çökmelerinde hayati rol oynayan “Black Start” (Kara Start – sıfırdan şebeke uyandırma) kapasitesi ve dinamik yenilenebilir enerji entegrasyonu gibi ultra gelişmiş yönetim fonksiyonlarını da bünyesinde barındırıyor. iNOVAT tarafından geliştirilen PowerKonnekt EYS yazılımı, sadece Türkiye’de bu teknolojiye öncülük etmekle kalmıyor; halihazırda Romanya, İtalya, Yunanistan, Macaristan, Bulgaristan, Polonya, Almanya ve Finlandiya dahil olmak üzere Avrupa’nın 8 gelişmiş ülkesindeki büyük ölçekli enerji depolama projelerinde de aktif olarak şebekeyi yöneterek Türk mühendisliğinin küresel gücünü kanıtlıyor.

**Anahtar Kelimeler:** [iNOVAT], [Polat Enerji], [Frekans Kontrolü], [PowerKonnekt], [Göktepe BESS]