GÖZETİM BELGESİ VE BİRİM KIYMET EŞİKLERİ

Vergi muafiyetine paralel olarak yürürlüğe giren tebliğ ile LFP bataryalar gerilim düzeylerine göre iki kategoriye ayrıldı. Gerilimi 4,9 volt ile 400 volt arasındaki bataryalar için birim gümrük kıymeti 12 ABD doları/kg, 400 voltu aşan bataryalar için ise 15 ABD doları/kg olarak belirlendi. Bu eşiklerin altında kalan ithalatlar gözetim belgesi zorunluluğuna tabi tutulacak. Düzenleme, şebeke ölçekli enerji depolama sistemleri (BESS) ve ticari projelerin maliyet yapıları ile proje takvimleri üzerinde belirleyici bir etki yaratacak.

33 GİGAVATLIK PROJE STOĞUNA DOĞRUDAN ETKİ

Türkiye’de EPDK’nın depolamalı ön lisans düzenlemesinin ardından ön lisanslı batarya proje stoğu 33,1 GW seviyesine ulaştı. Ulusal Enerji Planı ise 2035 yılına kadar 7,5 GW kurulu BESS kapasitesi hedefliyor. Hücre düzeyinde yerli üretimin sınırlı olduğu Türkiye’de, PİLDER verilerine göre batarya talebinin 2030’a kadar 10 milyar doları aşması bekleniyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ise 2030 yılı için 80 GWh batarya üretim kapasitesi hedefliyor. Yeni muafiyet, maliyet baskısı altındaki devasa proje stoğuna nefes aldıracak.

Anahtar Kelimeler: LFP batarya, gümrük vergisi, enerji depolama, BESS, batarya hücresi

Ortak açıklamada, özellikle elektrolizörlerin kullandığı elektriğin yenilenebilir kaynaklardan geldiğini kanıtlamak için getirilen “ek ilave kapasite (additionality)”, zaman eşleştirmesi ve coğrafi eşleştirme gibi kriterlerin proje geliştiricileri açısından ciddi belirsizlik yarattığı ifade edildi. Eyaletler, bu şartların yatırım maliyetlerini artırdığını ve birçok hidrojen projesinin ertelenmesine neden olduğunu belirtti. 

KURALLAR REVİZE EDİLMELİ

Eyalet ekonomi bakanları, Avrupa Komisyonu’ndan yenilenebilir hidrojen kurallarını daha pragmatik hale getirmesini istedi. Açıklamada, mevcut düzenlemelerin korunması halinde AB’nin REPowerEU kapsamında belirlediği 2030 yılına kadar 10 milyon ton yerli yenilenebilir hidrojen üretme hedefinin tehlikeye gireceği vurgulandı. 

Bakanlar, özellikle hidrojen sektörünün henüz gelişim aşamasında olduğuna dikkat çekerek, üreticilere geçiş döneminde daha esnek uygulamalar tanınmasının hem yatırımları hızlandıracağını hem de Avrupa’nın sanayi rekabetçiliğini güçlendireceğini savundu. 

TARTIŞMA YENİDEN BAŞLADI

Avrupa Komisyonu’nun da 2026 yılı içinde AB Hidrojen Stratejisi ile yenilenebilir hidrojen kurallarını gözden geçirmeye hazırlandığı biliniyor. Sektör temsilcileri uzun süredir mevcut sürdürülebilirlik kriterlerinin yatırım iştahını azalttığını ve Avrupa’nın ABD ile Çin karşısındaki rekabet gücünü zayıflattığını dile getiriyor. 

ÜR-GE FAALİYETLERİ İLK KEZ TANIMLANDI VE BÜTÇELENDİRİLDİ

Hazırlanan taslak mevzuatla birlikte Ür-Ge; Ar-Ge faaliyetleri sonucu ortaya çıkan bilgi, teknoloji, yöntem, yazılım ve donanımın prototip, pilot uygulama, doğrulama, test, sertifikasyon ve ticarileştirme öncesi olgunlaştırma çalışmalarını kapsayan bağımsız bir faaliyet türü olarak tanımlanıyor. Ür-Ge harcamaları; prototip tasarım ve üretimi, laboratuvar ve saha testleri, yazılım geliştirme, pilot uygulama ve demonstrasyon sahalarının kurulumu ile fikri mülkiyet haklarına ilişkin giderleri kapsayacak. Tamamlanan Ar-Ge projeleri sonrası en fazla bir yıl süreyle yürütülecek saha uygulama faaliyetleri de Ür-Ge kapsamında değerlendirilecek.

FİKRİ MÜLKİYET VE NET GELİR PAYLAŞIMI ESASLARI

Yeni düzenleme ile Ar-Ge veya Ür-Ge faaliyeti sonucu ticari gelir elde edilmesi durumunda yazılım ürünleri için yıllık net cironun en az %10’unun, fiziksel ürün ve ekipmanlarda ise en az %1’inin proje yürütücüsü dağıtım şirketine bırakılması zorunlu kılınıyor. Fikri ve sınai mülkiyet haklarında dağıtım şirketinin payının en az %20 olması da taslaktaki yenilikler arasında yer alıyor. Ayrıca dağıtım şirketlerinin Ar-Ge proje başvurularının her yıl Mart ve Eylül aylarında yapılacağı netleştirildi. Mart başvuruları en geç Mayıs sonuna, Eylül başvuruları ise en geç Kasım sonuna kadar komisyon tarafından karara bağlanacak.

Anahtar Kelimeler: EPDK, Ar-Ge, Ür-Ge, dağıtım şirketleri, mevzuat taslağı

JES’LER ÜRETİLEN ELEKTRİĞİN YÜZDE 20’SİNİ İÇ TÜKETİMDE KULLANIYOR

JED Başkanı Ali Kındap, yüzde 80’in üzerinde yüksek kapasite faktörüne sahip olan jeotermal enerji santrallerinin, yer altındaki akışkanı yüzeye çıkarmak ve reenjeksiyon kuyularına geri basabilmek için ürettikleri elektrik enerjisinin yaklaşık yüzde 20 ilâ yüzde 25’ini kendi iç eylemsizlik ve öz tüketim ihtiyaçları için tükettiklerini hatırlattı. Sektörün temel talebinin, jeotermal santrallerin kurulu güçlerinin en az yüzde 20’sine karşılık gelecek şekilde güneş (GES) ve rüzgar enerjisine (RES) dayalı hibrit santral kapasitesi olduğunu belirten Kındap, bu sayede iç tüketilen enerjinin tamamen yeşil güneş ve rüzgardan karşılanarak şebekeye verilen baz yük jeotermal miktarının maksimuma çıkarılabileceğini ve yeşil hidrojen üretimi gibi teknolojilere kesintisiz kaynak yaratılabileceğini ifade etti.

YEKDEM’DEN ÇIKAN KURULU GÜÇ 833 MEGAWATA ULAŞACAK

EPDK tarafından tahsis edilen 100 MW’lık bu sınırlı kapasiteye sadece Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamındaki 10 yıllık teşvik süresini tamamen tamamlamış olan jeotermal santraller başvurabiliyor. Sistemin finansal verilerini paylaşan Ali Kındap, 2025 sonu itibarıyla on yıllık yasal YEKDEM sürelerini doldurarak serbest piyasa koşullarına geçen jeotermal santrallerin toplam kurulu gücünün 620 MW seviyesinde gerçekleştiğini, 2026 sonunda ise bu gücün 833 MW’a tırmanacağını açıkladı. Kındap, sadece sistemden çıkan bu devasa kurulu güç portföyü düşünüldüğünde bile, açıklanan 100 MW’lık hibrit kotasının ne kadar dar kaldığının net bir şekilde anlaşıldığını savundu.

KAPASİTE FAKTÖRÜ SIRALAMASI BAZI SANTRALLERİ ELİYOR

EPDK tarafından yayımlanan resmi takvime göre başvurular, TEİAŞ ve EPDK iş birliğiyle santrallerin son 5 yıla ait ortalama kapasite faktörleri hesaplanarak en yüksekten en düşüğe doğru sıralanacak ve 100 MW’lık sınıra ulaşılana kadar tahsis yapılacak. Jeotermal santraller için azami 10 MW kapasite sınırının getirildiği bu modelde, her bir rezervuar alanının doğal yapısı farklı olduğu için kapasite faktörlerinin de değişiklik gösterdiğini belirten Kındap, kurulu gücü ve öz tüketimi çok yüksek olmasına rağmen kapasite faktörü görece düşük kalan santrallerin bu sıralamada eleneceğini ve hibrit hakkından mahrum kalacağını söyledi. Sektör, toplam kurulu gücün yüzde 20’sine karşılık gelen 360 MW’lık bir hibrit hakkı tanınması halinde yatırımların hızlanacağını öngörüyor.

**Anahtar Kelimeler:** [EPDK], [Jeotermal Enerji], [Hibrit Santral], [YEKDEM], [Ali Kındap]

ÖLÇÜM NOKTASINA GÖRE SATIŞ MODELİ BELİRLENDİ

Karara göre, 10 yıllık süreyi tamamlayan tesislerden tüketim noktasıyla aynı ölçüm noktasında olanların ürettiği elektriğin tamamı satışa konu edilebilirken, farklı ölçüm noktasında bulunan tesislerde ise sadece EPDK tarafından belirlenecek kota sınırındaki ihtiyaç fazlası enerjinin satışı yapılabilecek ve bu sınırın üzerindeki üretim YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak sayılacak.

YEKDEM ALIM FİYATINA YÜZDE 90 SINIRI

Sisteme verilen fazla elektrik enerjisi için uygulanacak alım fiyatı, lisanslı tesisler için kaynak bazında uygulanan güncel YEKDEM fiyatının yüzde 90’ı olarak hesaplanacak olup, bu bedel saatlik piyasa takas fiyatını (PTF) aşamayacak ve bölgedeki görevli tedarik şirketi tarafından satın alınması zorunlu olacak.

SÜPER İZİN YÖNETMELİĞİ UYGULAMAYA ALINIYOR

Yeni kurulan daire başkanlığı, 7554 sayılı “Süper İzin Düzenlemesi” kapsamında yürürlüğe konulan Rüzgâr ve Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Tesislerinin İmar ve Ruhsat İşlemlerine İlişkin Yönetmelik’in sahada eksiksiz ve hızlı bir şekilde uygulanmasına yönelik tüm koordinasyon süreçlerini yönetecek. Sektör temsilcilerinin uzun süredir en büyük şikayet konularından biri olan, rüzgâr ve güneş santrali kurulumlarında onlarca farklı kamu kurumundan alınan imar ve ruhsat izinlerinin yıllarca sürmesi, yeni daire başkanlığının devreye girmesiyle birlikte tarih olacak. İmar ve Ruhsat İşlemleri Dairesi, bu süreçleri tek elde toplayarak, bürokratik onay sürelerini aylar seviyesine, hatta haftalara indirmeyi hedefleyen yeni sistemin operasyonel merkezi olarak faaliyet gösterecek.

YENİ BAŞKANLIĞA COŞKUN TUNÇ ATANDI

Enerji İşleri Genel Müdürlüğü İmar ve Ruhsat İşlemleri Dairesi Başkanlığı’na, imar ve kentsel planlama süreçlerinde derin tecrübesi bulunan eski Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı personeli Coşkun Tunç atandı. Tunç’un Çevre Bakanlığı geçmişi, rüzgâr ve güneş enerjisi projelerinin en çok tıkandığı imar planı onayları, ÇED süreçleri ve mülkiyet izinleri gibi teknik konularda iki bakanlık arasındaki eş güdümün en üst seviyeye çıkarılmasını kolaylaştıracak. Yeni kurulan bu stratejik Daire Başkanlığı, kısa süre önce EİGM Genel Müdür Yardımcılığı görevine atanan Yüksel Malkoç’a bağlı olarak çalışacak. Atamalar ve yeni idari yapılanma, izin süreçlerinin sadeleştirilerek yatırımların önünün açılmasında kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.

“İZİN SADELEŞTİRME” VİZYONU GERÇEK OLUYOR

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, sektör temsilcileriyle gerçekleştirdiği her buluşmada, yatırımlarla ilgili idari onay süreçlerinin sadeleştirilip kısaltılmasının ve bürokrasinin azaltılmasının Türkiye’nin yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşmasında kilit rol oynayacağını sık sık vurguluyordu. Türkiye, 2035 yılına kadar rüzgâr ve güneş kurulu gücünü 120 bin megavata (MW) çıkarmayı ve her yıl en az 5.000 MW yeni kapasiteyi devreye almayı hedefliyor. Bu devesel hedeflere ulaşılabilmesi ve yeşil hidrojen üretimi gibi geleceğin yüksek teknoloji yatırımları için şebeke altyapısının hızla güçlendirilmesi, ancak idari süreçlerin “Süper İzin” kalkanı altında hızlandırılmasıyla mümkün olacak. Yeni İmar ve Ruhsat İşlemleri Dairesi, Türkiye’nin temiz enerji yatırımlarını takvime uygun şekilde sahaya taşımada en güçlü mühendislik ve idari koordinasyon kalkanı işlevini görecek.

AVRUPA MEVZUATINA UYUM VE YENI ONAY DALGASI

Tesla, ABD pazarının ardından otonom sürüş teknolojilerini Avrupa ve çevre bölgelere yaymak amacıyla son aylarda mevzuat uyum çalışmalarına büyük bir hız verdi. Avrupa Birliği’nin sıkı güvenlik ve veri koruma standartlarına uyum sağlamak için yazılım güncellemeleri ve teknik adaptasyonlar gerçekleştiren şirket, kısa bir süre önce Hollanda, Estonya ve Litvanya gibi kritik Avrupa ülkelerinden Tam Otonom Sürüş sistemi için resmi onay almayı başardı. Türkiye’nin de dahil olduğu yeni onay dalgası, Tesla’nın küresel otonom ağını genişletme ve yapay zekâ tabanlı sürüş asistanı çözümlerini geniş kitlelere ulaştırma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. FSD sisteminin Türkiye’de devreye girmesi, ülkemizde hızla büyüyen Togg ve diğer elektrikli araç ekosisteminin de otonom sürüş alanındaki teknolojik rekabetini ve altyapı geliştirme süreçlerini tetikleyecek.

AUSTIN’DE ROBOTAKSİLER TAMAMEN SÜRÜCÜSÜZ OLDU

Türkiye başvurusunun yanı sıra Tesla, otonom sürüşün en ileri aşaması olan “sürücüsüz robotaksi” operasyonlarında da tarihi bir kilometre taşını geride bıraktı. Geçen yılın Haziran ayında (2025) ABD’nin Teksas eyaletinin Austin kentinde 10 ila 20 araçlık bir Model Y filosuyla paylaşımlı robotaksi hizmetini başlatan şirket, bu hizmeti San Francisco Körfez Bölgesi, Dallas ve Houston gibi büyük metropollere başarıyla genişletmişti. Tesla, yaptığı son resmi açıklamada, Austin’deki aktif robotaksi filosunun belirli bir kısmında artık “güvenlik operatörünü” tamamen kaldırdığını duyurdu. Bugüne kadar acil durumlar için sürücü koltuğunda bir insan operatörle çalışan araçlar, alınan bu kararla birlikte yollarda tamamen sürücüsüz ve bağımsız olarak yolcu taşımaya başladı. Bu gelişme, Tesla’nın donanımsal ve yazılımsal olarak tam otonom seviyeye ulaştığının en büyük kanıtı olarak kabul ediliyor.

YAPAY ZEKÂ VE BİLGİSAYARLI GÖRÜ TEKNOLOJİSİ

Tesla’nın Austin’deki otonom filosunda halen büyük çoğunluk güvenlik operatörüyle çalışmaya devam etse de, city yönetimi tarafından paylaşılan veriler şirketin bölgede aktif olarak 50 robotaksiyle operasyon yürüttüğünü gösteriyor. Şirket’in yapay zekâ vizyonu, lidar veya radar gibi pahalı aktif sensörler yerine sadece yüksek çözünürlüklü kameralar ve derin öğrenme algoritmalarına dayanan “yalnızca görü” (pure vision) teknolojisine dayanıyor. Bu yaklaşım, sistemin üretim maliyetlerini düşürerek otonom sürüşü kitlesel olarak erişilebilir kılarken, Türkiye gibi karmaşık ve dinamik trafik koşullarına sahip ülkelerde sistemin nasıl bir performans göstereceği merakla bekleniyor. Tesla’nın FSD başvurusu, Türkiye’nin akıllı şehir planlaması, şebeke veri güvenliği ve otonom araç mevzuatlarının hızla olgunlaşmasına da ön ayak olacak stratejik bir katalizör işlevi görecektir.

DAĞITIM BEDELİ KİLOVATSAAT BAŞINA 65 KURUŞA GERİLEDİ

EPDK Kurulunun 21/05/2026 tarihli ve 14613 sayılı kararı uyarınca, 1 Haziran 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 10 yıllık süresini dolduran lisanssız üretim tesislerine veriş yönlü dağıtım bedeli olarak “Lisanssız Üretici-2” tarifesi uygulanacak. Yeni yasal düzenleme kapsamında, eski üreticilerin kilovatsaat (kWh) başına ödediği yaklaşık 208 kuruş seviyesindeki yüksek dağıtım maliyeti, radikal bir indirimle yaklaşık 65 kuruş seviyesine kadar düşürülüyor.

ÖĞLE SAATLERİNDE GES’LERİ DURDURMA İHTİYACI BİTTİ

Gerçekleştirilen bu indirim, güneş enerjisi yatırımcıları için büyük bir operasyonel rahatlama sağlayacak. Özellikle güneş üretiminin zirve yaptığı ve spot elektrik piyasasında düşük elektrik fiyatlarının (giriş seviyesi veya sıfır fiyat) oluştuğu öğle saatlerinde, yüksek dağıtım bedeli nedeniyle zarar eden güneş santrallerinin üretimi manuel olarak durdurma ihtiyacı tamamen ortadan kalkıyor. Yeni tarife, temiz enerji üretiminin kesintisiz olarak şebekeye beslenmesini teşvik edecek.

CUMHURBAŞKANI KARARINA KADAR GEÇERLİ OLACAK

Söz konusu Kurul kararı, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında, konuya ilişkin nihai Cumhurbaşkanı Kararı yayımlanıncaya kadar geçici olarak yürürlükte kalacak. Bu ara formül sayesinde, Türkiye’nin ilk dönem lisanssız GES yatırımcılarının üzerindeki finansal yük ve maliyet kalemleri hafifletilirken, mevcut temiz enerji kurulu gücünün piyasa şartlarında aktif ve verimli kalması güvence altına alınıyor.

BAKANLIKTAN MEVZUAT HATIRLATMASI

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğü, GENSED’in talebine verdiği yanıtta mevzuatta ayrı bir “GES Uygunluk Belgesi” tanımlanmadığını belirtti. Bakanlık, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği uyarınca çatı GES uygulamalarının ruhsata tabi olmadığını hatırlatarak, mevcut yapı belgelerinin onay süreçlerinde yeterli kabul edilebileceğini kaydetti.

SÜREÇ ÇEVRE BAKANLIĞI İLE KOORDİNELİ

Sürecin daha fazla sadeleştirilmesi ve bürokratik engellerin tamamen kaldırılması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile koordinasyonun kritik olduğu vurgulandı. GENSED, mesken sahiplerini kayıt dışı kurulumlara yönlendiren ve yatırım hızını düşüren bu engellerin aşılması için her iki bakanlık nezdinde temaslarını sürdürdüğünü açıkladı.

Anahtar kelimeler: GENSED, çatı GES, enerji bürokrasisi, güneş enerjisi, mesken tipi GES

ÜSTÜN KAMU YARARI VE HIZLANDIRILMIŞ İZİNLER

Yasa ile birlikte hidrojen üretim tesisleri, boru hatları, depolama alanları ve ithalat terminalleri 2045 yılına kadar stratejik öncelikli altyapı olarak tanımlandı. Bu statü, çevresel uyuşmazlıklarda veya imar düzenlemelerinde hidrojen projelerine yasal öncelik tanınmasını sağlıyor. Daha önce 36-48 ay sürebilen karmaşık onay süreçlerinin, dijitalleştirme ve basitleştirilmiş çevresel etki değerlendirmeleriyle (ÇED) 18-24 aya kadar düşürülmesi hedefleniyor.

KAPSAM GENİŞLEDİ: MAVİ HİDROJEN VE LOHC SİSTEMLERİ

Yasanın en dikkat çekici maddelerinden biri, başlangıçta sadece “yeşil hidrojen” için planlanan teşvik ve hızlandırma mekanizmalarının “düşük karbonlu hidrojen” (mavi hidrojen gibi) türlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi oldu. Ayrıca, Sıvı Organik Hidrojen Taşıyıcıları (LOHC) tesisleri, amonyak kırıcılar (ammonia crackers) ve sentetik yakıt (e-SAF) üretim birimleri de yasal kapsamda yer alarak hızlandırılmış prosedürlerden yararlanma hakkı kazandı.

DİJİTALLEŞME VE YARGI SÜREÇLERİNDE SADELEŞME

Yeni düzenleme, tüm başvuru ve karar alma süreçlerinin elektronik ortamda yürütülmesini zorunlu kılıyor. Bürokratik yükü azaltmak adına, projelerle ilgili hukuki itirazların doğrudan yüksek idari mahkemelerde (veya Federal İdari Mahkeme’de) görülmesi kararlaştırıldı. Bu sayede alt mahkemelerdeki uzun bekleme süreleri baypas edilerek yatırımcıya öngörülebilir bir takvim sunulacak. Yasa ayrıca, doğal hidrojen arama ve çıkarma süreçlerini de Federal Maden Yasası’ndaki gevşetmelerle kolaylaştırıyor.

7 MİLYAR DOLARLIK FİNANSMAN VE 10 GW HEDEFİ

Hızlandırma yasası, Almanya’nın 2026 yılı için ayırdığı yaklaşık 7 milyar dolarlık (6 milyar Euro) devasa hidrojen ve CCS fonuyla destekleniyor. Almanya’nın 2030 yılına kadar 10 GW yerli elektroliz kapasitesi ve yaklaşık 1.800 km’lik hidrojen omurga hattı kurma hedefi, bu yasal zeminle birlikte “hayalden gerçeğe” dönüşme evresine girdi. Düzenleme, sadece bir altyapı yasası değil, Almanya’yı Avrupa’nın hidrojen merkezi (hub) yapma stratejisinin hukuki omurgası olarak görülüyor.

Anahtar kelimeler: Almanya Hidrojen Hızlandırma Yasası, Wasserstoffbeschleunigungsgesetz, Üstün Kamu Yararı, Mavi Hidrojen Yasası, Enerji Yatırım Dijitalleşme