HidrojenHaber – Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), yayımladığı yeni raporda yenilenebilir enerji ihalelerinin yalnızca düşük fiyat odaklı tasarlanmasının yatırım risklerini artırabildiğini ve kamu maliyesi üzerinde baskı oluşturabildiğini belirtti.
“Renewable Energy Auctions: Design for Risk Allocation” başlıklı rapora göre doğru tasarlanmış ihale mekanizmaları yalnızca düşük maliyetli elektrik üretmekle kalmayıp yerli sanayinin gelişmesi, yatırımların zamanında tamamlanması ve finansal risklerin dengeli paylaşılması gibi hedeflere de katkı sağlayabilir.
RİSKLERİN BÜYÜK KISMINI DEVLETLER ÜSTLENİYOR
IRENA’ya göre birçok ülkede uygulanan mevcut ihale modellerinde yatırımcı riskleri büyük ölçüde devlet garantileri ve döviz bazlı alım anlaşmalarıyla azaltılıyor. Bu yapı özellikle gelişmekte olan ülkelerde kamu borcunun artması, döviz rezervleri üzerinde baskı oluşması ve yerli sanayinin sınırlı gelişmesi gibi sonuçlara yol açabiliyor.
İHALELER ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜN ANA ARACI
Raporda yenilenebilir enerji ihalelerinin dünya genelinde temiz elektrik üretimini artırmanın en yaygın araçlarından biri haline geldiği vurgulanıyor. Bu mekanizma sayesinde birçok ülke büyük ölçekli güneş ve rüzgâr projelerini rekabetçi fiyatlarla devreye alabiliyor.
Ancak yalnızca en düşük fiyat kriterine dayalı ihalelerin projelerin gecikmesi veya iptal edilmesi, finansman zorlukları, tedarik zinciri riskleri ve yerli üretimin sınırlı kalması gibi sorunlara yol açabileceği ifade ediliyor.
FİYATIN ÖTESİNE GEÇEN İHALE TASARIMI
IRENA raporu, politika yapıcılara risklerin kamu ve özel sektör arasında dengeli paylaşılması, yerli sanayiyi teşvik eden kriterlerin geliştirilmesi ve projelerin zamanında tamamlanmasını sağlayacak sözleşme yapılarının oluşturulması önerilerinde bulunuyor. Ayrıca döviz riskini azaltacak finansal mekanizmaların geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
YEKA MODELİ İÇİN MESAJ
Raporda Türkiye’ye özel bir bölüm yer almasa da değerlendirmelerin Türkiye’nin uyguladığı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) ihaleleri açısından önemli çıkarımlar içerdiği belirtiliyor. Türkiye’de büyük ölçekli güneş ve rüzgâr ihalelerinde fiyat rekabeti, yerli üretim şartı ve uzun vadeli alım mekanizmaları birlikte uygulanıyor.
IRENA’ya göre ihale tasarımında risklerin dengeli paylaşılması ve yerli değer zincirinin güçlendirilmesi, yenilenebilir enerji yatırımlarının sürdürülebilir büyümesi açısından kritik önem taşıyor.
IRENA yenilenebilir enerji ihaleleri, renewable energy auctions risk allocation, yenilenebilir enerji ihale modeli, enerji dönüşümü yatırımları, YEKA ihale sistemi, rüzgar ve güneş yatırımları
