Hidrojen Konseyi’nin yayımladığı çalışma, temiz hidrojenin geleceğine dair karamsar havayı dağıtacak veriler ortaya koydu. Rapora göre, son bir yıl içinde 35 milyar dolar değerinde yeni proje nihai yatırım kararı (FID) aşamasına ulaştı. Taahhüt edilen toplam yatırım miktarı ise 2020’den bu yana yıllık bazda yüzde 50’nin üzerinde bir büyüme performansı gösterdi. Konsey CEO’su Ivana Jemelkova, en az 50 projenin son 18 ayda iptal edilmiş olmasının genel bir yavaşlamayı yansıtmadığını belirterek, “Endüstri, doğal bir eleme sürecinden geçerek büyüyor. Güneş enerjisinde de durum aynıydı” dedi.

ÇİN VE ABD LİDER, AVRUPA GERİDE KALIYOR

Yapılan toplam 110 milyar dolarlık yatırımın yarısından fazlası Çin ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından gerçekleştirildi. Pekin yönetimi, yenilenebilir elektrik kullanarak suyu ayrıştıran “yeşil” hidrojene öncelik verirken, Washington karbon emisyonlarının yakalanıp depolandığı doğal gazdan elde edilen “mavi” hidrojene odaklandı. Hy24 varlık yöneticisi Pierre-Etienne Franc, büyümenin ve yatırımların giderek daha fazla Asya, Orta Doğu ve ABD’ye kaydığını, Avrupa’nın ise düzenleyici yaklaşımı nedeniyle geride kaldığını belirtti.

Rapora göre, dünya genelinde halihazırda 1 milyon tonluk temiz hidrojen kapasitesi faaliyette bulunurken, 5 milyon tonluk ek kapasitenin de inşaat halinde olduğu kaydedildi. Bu rakam, mevcut ABD tüketiminin yaklaşık yarısına denk geliyor. Endüstriyel gaz grubu Linde’nin CEO’su Sanjiv Lamba, bu seviyenin beklentilerin altında olmasına rağmen, “talebi karşılamak için kurulan büyük ölçekli projelerin” rekabetçi olabileceğini gösterdiğini ifade etti.

ENNOH NEDİR?

ENNOH, Avrupa genelinde hidrojen iletim şebekesi işletmecilerini bir araya getirecek bağımsız bir kuruluş olacak. Bu yapı, AB’nin 2024 yılında yürürlüğe giren Hidrojen ve Gaz Piyasalarının Karbonsuzlaştırılması Paketi kapsamında öngörülüyor. ENNOH’un temel görevleri arasında, Avrupa hidrojen iletim altyapısının planlanması, yönetilmesi ve teknik standartların geliştirilmesi yer alıyor. Ayrıca, sınır ötesi hidrojen ticaretini kolaylaştırmak ve piyasa kurallarını belirlemek de ENNOH’un sorumlulukları arasında olacak.

2024 yılı Ağustos ayında, gelecekteki hidrojen iletim şebekesi işletmecileri, ENNOH’un kuruluş belgelerini Avrupa Komisyonu ve Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı’na (ACER) sundular. ACER, 2024 yılı Aralık ayında bu belgeler üzerine görüşlerini bildirdi. Komisyon’un 16 Mayıs 2025 tarihinde yayımladığı rapor, ENNOH’un bir an önce faaliyete geçmesi gerektiğini vurguluyor. Buna göre, işletmecilerin Temmuz 2025’e kadar nihai belgeleri kabul etmeleri ve yayınlamaları bekleniyor.

ENNOH, Avrupa’nın hidrojen altyapısının geliştirilmesinde merkezi bir rol oynayacak. Özellikle, 2027 yılı itibarıyla Avrupa Gaz İletim Sistem Operatörleri Ağı’ndan (ENTSOG) devralacağı On Yıllık Ağ Gelişim Planı’nın hazırlanması gibi stratejik görevleri üstlenecek. Ayrıca, hidrojen sistemlerinin güvenli ve verimli çalışmasını sağlamak amacıyla teknik ve operasyonel kuralların harmonizasyonuna katkıda bulunacak.

AB’nin 2050 yılına kadar iklim nötrlüğü hedefi doğrultusunda, hidrojenin enerji sistemine entegrasyonu büyük önem taşıyor. ENNOH’un kurulması, bu hedefe ulaşmada kritik bir adım olarak görülüyor. Komisyon’un ve ACER’in olumlu görüşleri, ENNOH’un etkin ve uyumlu bir şekilde faaliyete geçmesi için gerekli zemini hazırlıyor.

Avrupa’da 42 yeni istasyon hizmete girdi ve toplam sayı 294’e ulaştı. Almanya 113 istasyonla kıtanın lideri olmaya devam etti. Almanya’yı 65 istasyonla Fransa, 25 istasyonla Hollanda ve 19 istasyonla İsviçre izledi. Bulgaristan ve Slovakya ise ilk hidrojen istasyonlarını başkentlerinde kurdu.

Asya, 2024 yılı sonuna kadar 748 istasyon faaliyete geçerek hidrojen yakıt ikmal genişlemesinde hakimiyetini sürdürdü. Çin, 384 istasyona ev sahipliği yaparak en büyük paya sahipken; Güney Kore’de 198, Japonya’da 161 istasyon bulunuyor. Güney Kore, geçen yıl ağına 25 lokasyon ekleyerek Çin’in ardından yeni istasyon açılışlarında 2’nci sıraya yerleşti.

Kuzey Amerika’da 2024’te 13 yeni istasyon açıldı. Kanada’da listeye dört yeni istasyon eklendi, sayı 12’ye çıktı. Amerika Birleşik Devletleri ise dokuz yeni istasyon açtı ancak 12’sini devre dışı bırakarak toplam sayıyı 89’a düşürdü. İstasyonların 74’ü Kaliforniya’da bulunuyor.

Yerleşik pazarların ötesinde, hidrojen altyapısı yeni bölgelere doğru genişliyor. Yeni Zelanda, Bulgaristan ve Slovakya, operasyonel hidrojen yakıt ikmal istasyonlarına sahip ülkeler listesine eklendi. 2024 sonu itibariyle hidrojen istasyonu bulunan ülke sayısı 45’e çıktı.

Geçtiğimiz hafta Brüksel, elektrolizörler için yeni dayanıklılık kriterleri içeren Avrupa Hidrojen Bankası’nın ikinci ihalesinin şartnamesini yayınladı. Şartnameye göre katılımcı projelerde, çeşitlendirilmiş bir tedarik zinciri sağlamak amacıyla Çin’den gelen elektrolizör oranı en çok %25 olabiliyor. Sene başında yapılan ilk ihalede 130 tekliften 20’si Çin malı elektrolizörler içeriyordu.

ENDÜSTRİ KARARDAN MEMNUN

Avrupa hidrojen endüstrisi şartnamede Çin mallarına kısıtlama getiren maddeyi memnuniyetle karşıladı. Hydrogen Europe CEO’su Jorgo Chatzimarkakis, “Hidrojen Bankası’nın ikinci ihalesi için belirlenen yeni şartlar, şirketlerin Avrupa’ya yatırım yapması için verimli bir ortam yaratıyor” dedi.

Avrupa Komisyonu’nun iklim komiseri Wopke Hoekstra ise pazara giren ve fiyatları gittikçe düşen Çin malı elektrolizörlerle ilgili şikayetlerini dile getirdi. Hoekstra “İkinci ihale farklı olacak. Avrupa’da elektrolizör tedarik zincirleri inşa etmek için kriterler koymamız gerekiyor” diye konuştu.

Avrupa, geçmişte yapılan hataları tekrarlamak istemiyor. Güneş enerjisi teknolojisinde tedbir almakta geciken Avrupa Birliği, güneş enerjisi endüstrisinde önde başlamasına rağmen liderliği Çin’e kaptırdı. Çinli üreticiler rüzgar endüstrisinde de güçlü bir yer ediniyor.

HyGreen, bu yatırımın, Endülüs’te yeşil hidrojen teknolojisinin geliştirilmesi için İspanyol su ve elektrik hizmetleri şirketi Coxabengoa ile yapılan bir dizi anlaşmanın parçası olduğunu belirtti. İki şirket, hem hidrojen teknolojilerini geliştirecek hem de yerel üretim yapacaklar, ayrıca Endülüs’teki üslerinden hidrojen üretim sistemleri sağlayacaklar. Anlaşmalar, Coxabengoa’nın bileşenlerin ve ürünlerin üretimi ve entegrasyonu konusundaki yeteneklerinden yararlanacak. Açıklamada “HyGreen Enerji’nin Avrupa pazarındaki endüstriyel gücünü hızla artırmasını ve küresel büyüme için yeniden konumlandırılmasını sağlayacak” ifadesi kullanıldı.

İspanya, 2030 yılına kadar yeşil hidrojen üretimi için 11 GW’lık kurulu kapasite hedefliyor. Ülke, Temmuz ayında, Başbakan Pedro Sanchez tarafından açıklanan 2,5 milyar dolarlık bir fon paketiyle yeşil hidrojen ve yenilenebilir enerjilere olan güçlü desteğini artırdı. Fonlar, yenilenebilir enerjileri ve yeşil hidrojen üretimini destekleyecek, ayrıca köylerde ve tarım işletmelerinde temiz enerjiye geçiş için altyapıyı finanse edecek.

Geçtiğimiz yıl, sosyalist hükümet tarafından 2030 için yüzde 85 olarak belirlenen hedef, yeni merkez sağ hükümet tarafından daha da yükseltilerek yüzde 93’e çekildi. Ülke 2023 yılında elektrik tüketiminin yüzde 61’ini yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamıştı. Bu oran, Avrupa’daki en yüksek oranlardan biri olarak kaydedildi. Yenilenebilir enerji kapasitesinin toplam kurulu gücü 2030 yılında, 2023 yılında işletmede olan kapasitenin iki katı olan 42.9 gigawatt (GW) seviyesine ulaşacak.

Plan, aynı zamanda, yeşil hidrojen üretimi için kurulacak elektrolizörlerin 2030 yılı için kurulu kapasite hedefini yüzde 45 azaltarak 3 GW olarak belirliyor. Portekiz’in düşük maliyetli yenilenebilir elektrik üretimi konusunda ‘çok elverişli koşullara’ sahip olduğu ve bu sayede yeşil hidrojen endüstrisi için uygun bir zemin sunduğu belirtiliyor.

Projeye göre yeni kurulacak mekanizmayla yenilenebilir, düşük karbonlu hidrojen ve türevlerine yönelik arz, talep ve fiyatlar hakkında bilgi toplanacak, işlenecek ve bu bilgilere erişim sağlanacak. Böylece sistem Avrupalı ​​alıcıların hem Avrupalı ​​hem de yabancı tedarikçilerle eşleşmesine olanak tanıyacak.

HİZMET SAĞLAYICI ARANIYOR

Komisyon, mekanizmayı çalıştıracak bilişim platformunu geliştirmek üzere bir hizmet sağlayıcı bulmak için satın alma süreci başlattı. Mekanizmanın 2025 yılının ortalarında faaliyete geçirilebilmesi için bu yıl sonuna kadar bir sözleşme imzalanması hedefleniyor.

Mekanizmanın yakın zamanda kabul edilen Karbondan Arındırılmış Gazlar ve Hidrojen Paketi kapsamında oluşturulduğu ve Avrupa Hidrojen Bankası’nın bir parçası olarak beş yıl boyunca yürürlükte kalacağı kaydedildi.

HİDROJEN TALEBİ VE ARZI

Avrupa Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Kadri Simson mekanizmayla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Bu yeni mekanizma, işleyen bir Avrupa hidrojen pazarının kurulmasında kritik bir rol oynayacak. Çok az proje nihai yatırım kararına ulaşabiliyor. Hidrojene geçmek için sözleşme imzalayan çok az kişi var. Bu mekanizma, hidrojen talebinin ve arzının nerede ortaya çıktığını daha iyi anlamamıza ve belirlememize yardımcı olacak.

Elde edilecek bilgiler, Avrupa Hidrojen Bankası kapsamında gelecekteki açık artırmalara zemin hazırlayarak, Avrupalı ​​alıcılar ile AB içinde ve dışında hidrojen tedarikçileri arasında köprüler kurmamıza yardımcı olacak.”

HİDROJEN DEĞER ZİNCİRİ KURULUYOR

AB, 2030 yılına kadar tamamen işleyen bir hidrojen pazarının gelişimini desteklemek için düzenleyici bir çerçeveyi uygulamaya koydu. Avrupa Komisyonu da, yıl sonuna kadar düşük karbonlu hidrojenin yasal bir tanımını teklif etmeyi planlıyor.

Komisyon, kolaylaştırıcı düzenleyici çerçeveye ek olarak, hidrojen altyapısının ve ilgili yatırımların geliştirilmesini de teşvik ediyor. Bu kapsamda hidrojen projelerine yatırımları artırmak ve Avrupa’da tam bir hidrojen değer zincirinin kurulmasını kolaylaştırmak için Avrupa Hidrojen Bankası kuruldu.

Komisyona göre AB’de 170’i işletmede ve 84’ü yapım aşamasında olan 254 yenilenebilir hidrojen projesi bulunuyor. Hidrojen üretim projelerini desteklemek ve altyapıyı geliştirmek için Avrupa’da yaklaşık 18 milyar Avro yatırım yapıldı.

BNEF tarafından yayınlanan Yeni Enerji Görünümü 2024’e göre, tüm hidrojen türlerine olan talebin 2050 yılına kadar dört kat artarak 390 milyon tona ulaşması bekleniyor. Demir-çelik sanayii, havacılık ve denizcilik gibi endüstriler gelişmenin yönünün belirlenmesinde etkili olacak.

Rapora göre 2030’un sonuna kadar yaklaşık 95 GW’lık elektrolizörün devreye alınması bekleniyor. Yatırımı onaylanmış kapasitenin yaklaşık 10 katına yakın bu üretim miktarının, on yılda Asya-Pasifik bölgesindeki talebin neredeyse tamamını karşılayacağı tahmin ediliyor.

2030 yılına kadar Amerika Birleşik Devletleri’nin düşük karbonlu hidrojen üretiminin %37’sini oluşturacağı, sübvansiyonlar ve vergi teşvikleri de dahil olmak üzere güçlü devlet destekleri sayesinde Avrupa ve Çin’in de sırasıyla %24 ve %19’unu üreteceği öngörülüyor.

Avrupa’daki hidrojen üretiminin büyük kısmı İngiltere, Hollanda, İspanya ve Portekiz’den gelecek. Hükümet projeleri ve Pekin’in hedefleri hakkında bilgi eksikliği nedeniyle Çin’deki durum kısmen takip edilebiliyor.

Daha önce çeşitli kuruluşlar tarafından yayımlanan raporlara göre, Avrupa çelik endüstrisinin karbondan arındırılması için yılda 5 milyon ton hidrojene ihtiyaç duyuluyor. Bölgedeki demir-çelik sektörünün 2026-2027 yılına kadar hidrojen kullanımına hazır olacağını ancak arzın bulunmadığını kaydetti.

Avrupa’nın geçen yılki gaz tüketimi ise ülkelerin verimlilik önlemlerine yönelmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artmasıyla son 10 yılın en düşük seviyesine geriledi. Doğalgaz talebindeki söz konusu düşüş, temel olarak Almanya, İtalya ve İngiltere’den kaynaklandı.

Ülkelerin yeni sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) altyapısı inşa etmeyi sürdürdüğü belirtilen açıklamada, “Şubat 2022’den bu yana 8 ithalat terminali faaliyete geçti ve 2030’a kadar 13 projenin daha faaliyete geçmesi bekleniyor. Bu da Avrupa’nın LNG terminallerinin toplam kapasitesinin 10 yılın sonuna kadar beklenen LNG talebinin 3 katı olabileceği anlamına geliyor” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, Avrupa’nın Rusya’dan boru gazı ithalatını azaltmadaki başarısının, bu ülkeden artan LNG sevkiyatıyla tezat oluşturduğuna işaret edilerek, “2021-2023 yıllarında Rusya’nın Avrupa’ya LNG sevkiyatı yüzde 11 arttı. İspanya’ya sevkiyat 2 katına, Belçika’ya ise 3 katından fazlasına çıktı. Türkiye ve Yunanistan 2022’de Rus LNG’si ithal etmeye başladı. Geçen yıl Avrupa’nın Rus LNG ithalatının yüzde 80’i İspanya, Fransa ve Belçika’dan kaynaklandı” bilgisi paylaşıldı.

TEAL Mobility, karbon emisyonlarını azaltmaya kararlı taşımacılık ve lojistik operatörleri için bir çözüm sunuyor. Hidrojen, araç yükleme kapasitesini korurken yaklaşık 15 dakika içinde hızlı yakıt ikmali ve yaklaşık 800 km’lik uzun bir menzil sağladığı için özellikle uzun mesafeli karayolu taşımacılığı için çok uygun.

Ortak girişim, iki kurucu şirketin uzmanlığını birleştiriyor: bir yandan tüm hidrojen değer zincirinin teknolojileri, diğer yandan istasyon ağlarının işletilmesi ve yönetimi ile enerjinin müşterilere dağıtımı.