SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi’nin hazırladığı “SHURA Gündem”in ikinci sayısında Türkiye’de yenilenebilir hidrojenin enerji dönüşümünde nasıl bir rol oynayacağı ele alınıyor. SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi’nin yürüttüğü analizler ve değerlendirmeler, yenilenebilir hidrojenin Türkiye’de ilk aşamada yeşil amonyak (gübre), demir-çelik, kimya ve petrokimya (rafineriler dahil) sanayi ürünlerinin üretiminde kullanılmasının katma değer ve Türkiye sanayisinin öncelikleri bağlamında benimsenebileceğini ortaya koyuyor. Orta-uzun vadede ise cam ve seramik sektörleri ile uzun mesafe taşımacılığı ön plana çıkıyor. 

FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF

Hidrojen, yüksek ısı gerektiren sanayi sektörü uygulamalarında ve ulaştırma sektöründe fosil yakıtlara ikame sağlayabilir. Bunun yanı sıra sanayinin çeşitli alt sektörlerinde ham madde olarak da kullanılması mümkün.

Yenilenebilir hidrojenin öncelikli kullanılabileceği sektörler: 

    – Gübre sektöründe ham madde, 

    – Çimento, cam ve seramik sektörlerinde yüksek sıcaklık gerektiren proseslerde yakıt, 

    – Kimya/Petrokimya sektörünün çeşitli alt sektöründe hem ham madde hem de yakıt alternatifi, 

    – Demir-çelik sektörü kapsamında entegre tesislerde ısı kaynağı ve demir cevherini demire dönüştürmede indirgeyici madde,  

    – Yine demir-çelikte doğal gaz şaft fırınında oksitleyici, 

    – Orta vadede ise uzun mesafe taşımacılığında türevleri ile beraber kullanılabilir. 

EKONOMİK FAYDA YARATACAK

SHURA’nın yayınladığı ‘Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Sürecinde Yenilenebilir Hidrojen: Öncelikli Uygulama Alanları ve Politika Önerileri’ raporunda yer alan verilere göre, yenilenebilir hidrojenin belirlenmiş öncelikli sektörlerde kullanımı, 2053 yılına kadar toplam 130 milyar ABD doları fayda yaratabilir. Aynı dönemde, ilgili sektörlerde fosil yakıtların yenilenebilir hidrojen ile ikame edilmesiyle 1.025 milyon ton karbondioksit emisyonu azaltımı sağlanabileceği de öngörülüyor. 

YAYGINLAŞTIRMA ÖNERİLERİ

Yenilenebilir hidrojen, enerji-yoğun son kullanım sektörlerinin karbonsuzlaşmasında ve enerjide dışa bağımlılığın azaltılmasında önemli katkılar sağlayabilir. Bu noktada yenilenebilir hidrojen kullanımı Türkiye’de nasıl yaygınlaştırılabilir?

SHURA Enerji Dönüşüm Merkezi önerilerini şöyle sıraladı:

    – Yenilenebilir hidrojenin en yüksek faydayı sunduğu ve doğrudan elektrifikasyonun karbondan arındırmada tek başına yetersiz kaldığı sektörlerde kullanımı önceliklendirilmeli. Bu sektörlerde özel hedefler oluşturularak yenilenebilir hidrojen kullanımı teşvik edilebilir.

    – Yenilenebilir hidrojen üretiminin, elektrik sektörünün dönüşüm hedefleriyle rekabet etmemesi önemli. Bu nedenle, yenilenebilir hidrojen üretim sürecinde halihazırda üretim yapan yenilenebilir enerji santrallerinden yararlanmak yerine, eklenebilirlik (additionality) prensibi doğrultusunda yeni yenilenebilir enerji santralleri kurulmalı ve politikalar bütüncül bir çerçeve ile oluşturulmalı.

    – Yerli arzı teşvik etmek için yenilenebilir hidrojen üretimine mali teşvikler getirilmeli.

    – Sanayide kullanılacak yenilenebilir hidrojene ilişkin teknik ve güvenlik standartlarına yönelik yasal düzenleme yapılmalı. 

    – Yenilenebilir hidrojen teknolojilerinin ticari olarak yaygınlaştırılması için kamu-özel sektör ortaklıkları kapsamında karma finansman sağlanmalı. 

    – Sektörler arası üretim ve gelişim planlarını koordine eden bir kamu birimi oluşturulmalı. 

    – Lojistikte sorun olmaması için havaalanları ve limanların altyapıları yenilenmeli. 

    – Elektrik sektöründe kullanılacak yenilenebilir hidrojenin üretimi ve depolanmasına yönelik teknik standartlar belirlenmeli. 

Bu ayın başlarında gerçekleşen deneme öncesinde Bacardi’nin ana enerji kaynağı olarak hidrojenle çalışan bir cam fırını için teknolojiyi yenilemek üzere birinci sınıf cam üreticisi Hrastnik1860 ile ortaklık kurdu. Bacardi, deneme için St-Germain mürver çiçeği likörü şişesi tasarımını kullandı ve geleneksel yöntemlerle üretilen şişeyle aynı görünümü korudu.

Markanın 150 bin adet 70cl cam şişesinin üretildiği deneme sırasında, hidrojen, cam fırın için yakıtın yüzde 60’ından fazlasını sağladı ve bu da sera gazı emisyonlarının yüzde 30’dan fazla azalmasına neden oldu.

Hidrojenle çalışan cam şişeler, Bacardi’nin sürdürülebilirlik stratejisinin bir parçası. Şirket, ayrıca yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapıyor, atık yönetimini iyileştiriyor, biyolojik çeşitliliği koruyor ve ambalaj tasarımını optimize ediyor. Bacardi, bu çabalarla birlikte, 2050 yılına kadar yüzde 100 emisyonsuz üretime geçmeyi hedefliyor.

Bacardi’nin Küresel Operasyonlar Başkanı Jean-Marc Lambert, hidrojenle çalışan cam şişelerin önemine dikkat çekti. Lambert, “Hidrojen enerjisi, düşük karbonlu bir geleceğe geçiş için kritik bir rol oynuyor. Biz de Bacardi olarak, bu yenilikçi teknolojiyi kullanarak cam şişelerimizi üretiyoruz. Bu şekilde hem müşterilerimize kaliteli ürünler sunuyoruz, hem de gezegenimizi koruyoruz.” dedi.

Güncellenen şişeler “önümüzdeki haftalarda” barlarda ve mağazalarda satışa sunulacak.

Test, Air Liquide desteğiyle, doğalgaz yakıtlı oksijenli geleneksel yanma işlemine hidrojen yanma brülörü eklenerek yapıldı. Bu testte, AGC, hidrojen yakıtlı oksijenli yanma teknolojisinin cam üretiminde kullanılmasının teknolojik sorunlarını kontrol etmiş oldu. Bunlar arasında cam kalitesi, fırın malzemelerinin etkileri, alev sıcaklığı, fırın sıcaklığı ve azot oksit (NOx) emisyon kontrolü yer alıyor. Testten çıkan gazdaki NOx konsantrasyonu, gerekli cam eritme fırını sıcaklığı korunurken yüzde 100 doğal gaz seviyesinde tutuldu.

Tam ölçekli uygulama için AGC, hidrojen yanma brülörünün yanma kapasitesinin büyütülmesi için testler yapacak. AGC Grubu, cam üretimini küresel olarak yürütüyor ve bölgesel özelliklere ve zamanlamaya göre en uygun sera gazı emisyon azaltma önlemlerini kullanabilmesi için çeşitli teknolojiler geliştiriyor. Haziran 2023’te yakıt olarak amonyak kullanarak yapılan gösterim testinin ardından AGC Grubu şimdi de hidrojen yakıt kullanarak bir gösterim testi yapmış oldu.