2024’TE 2.5 MİLYON KLİMA SATILDI: ŞEBEKE YÜKÜ ARTIYOR

Sektör verilerine göre Türkiye’de split klima satışları 2024 yılında 2,5 milyon üniteye ulaşarak rekor kırdı. Artan sıcaklıklar ve değişen konfor beklentileriyle birlikte soğutma kaynaklı elektrik tüketimi, elektrik dağıtım altyapısında yaz döneminin en kritik şebeke işletme unsurlarından biri haline geldi. Kampanyanın ana felsefesini oluşturan “24 derece” ayarı; doğru klima kullanımı, düzenli cihaz bakımı, kapı ve pencerelerin kapalı tutulması ile günün sıcak saatlerinde güneş ışığını engelleyecek basit önlemlerle birleştiğinde tüketimde devasa bir tasarruf potansiyeli barındırıyor.

21 DAĞITIM ŞİRKETİ SAHAYA İNİYOR

Elder koordinasyonunda yürütülecek çalışmada, Türkiye genelindeki 21 elektrik dağıtım şirketi (EDAŞ) tüm iletişim kanallarını seferber edecek. Elder Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, elektrik dağıtım şirketlerinin sadece kesintisiz enerji sağlamakla kalmayıp bilinçli tüketim kültürüne de öncülük ettiğini belirterek, “Çok düşük sıcaklık ayarları hem faturaları katlıyor hem de şebekeyi zorluyor. Oysa 24 derece, konfor ile tasarruf arasında en güçlü denge noktasıdır” dedi. Tüketicilere SMS, dijital kanallar, sosyal medya ve çağrı merkezleri üzerinden sade ve uygulanabilir verimlilik önerileri ulaştırılacak.

**Anahtar Kelimeler:** [Elder], [#24DereceİleMümkün], [Klima Tasarrufu], [Enerji Verimliliği], [Elektrik Dağıtım]

ELEKTRİK ÇAĞINDA ALTYAPI DÖNÜŞÜMÜ

Elder Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, raporun önsözünde, “Elektrik enerjisi artık hayatın her alanında ana tüketim formu haline geliyor. Elektrik çağında güçlü bir gelecek için bugünden doğru adımlar atmak zorundayız” dedi.
Şebekelerin yapay zekâ, elektrikli araçlar, dağıtık üretim ve depolama gibi yeni eğilimlere hazırlanması gerektiğini belirten Erdoğan, Avrupa’da dağıtım yatırımlarının yıllık 55–67 milyar avro, dünyada ise 2030’a kadar yıllık 700 milyar dolar olması gerektiğini hatırlattı.

YATIRIMLAR 52,5 MİLYAR TL’Yİ AŞTI

2024’te dağıtım şirketleri tarafından yapılan toplam yatırım 52 milyar 465 milyon TL olarak gerçekleşti.
Bunun: 40,9 milyar TL’si şebeke yatırımları, 3 milyar TL’si şebeke işletim sistemleri,7,6 milyar TL’si yasal zorunluluklar,822 milyon TL’si diğer harcamalar,37,9 milyon TL’si ise AR‑GE’ye ayrıldı.

En çok yatırımı yapan bölge şirketleri Meram EDAŞ (5 milyar 77 milyon TL), Dicle EDAŞ ve Toroslar EDAŞ oldu.

 TÜKETİM VE ÜRETİMDE REKORLAR KIRILDI

2024’te elektrik tüketimi yüzde 5,76 artışla 279 TWh’ye çıkarak rekor kırdı. En büyük pay yüzde 41 ile sanayi sektörüne ait oldu.
Elektrik üretimi ise yüzde 4,9 artışla 326 bin 843 GWh’ye ulaştı. Doğalgazın üretimdeki payı düşerken, hidroelektrik ve rüzgârın payı arttı.
Lisanssız üretimde de güneş enerjisi damgasını vurdu; toplam üretimin yüzde 98,5’i güneşten sağlandı.

TÜKETİCİ SAYISI VE ŞEBEKE KAPASİTESİ ARTTI

2024 sonunda Tüketici sayısı yüzde 1,94 artarak 50 milyon 692 bin 800 oldu.

• Toplam şebeke uzunluğu 1 milyon 491 bin km’ye ulaştı.
• Trafo sayısı 557 bini, kapasitesi ise 218 bin MVA’yı geçti.
• AR‑GE projeleri 472’ye yükseldi.
• Kayıp oranı ise yüzde 8,99’a gerileyerek düşüşünü sürdürdü.

Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hayri Çulhacı, “Topluluğumuzun 100’üncü yılını büyük bir gururla kutlarken stratejimiz ve vizyonumuz doğrultusunda geleceğe emin adımlarla ilerliyoruz. 29 yıldır Sabancı Topluluğu’nda çeşitli görevlerde çalışmış, bunun son 6 yılında da Holding CEO’su olarak Topluluğumuza başarıyla liderlik etmiş Cenk Alper 31 Mayıs itibarıyla görevinden ayrılacaktır. Cenk Bey’e, şahsım ve Yönetim Kurulum adına teşekkür ediyor, kendisine gelecek hayatında başarılar diliyorum” dedi.

1 HAZİRAN’DA BAŞLAYACAK

Kurumların sürekliliğini sağlayan en temel yetkinliğin, kendi içlerinden lider çıkartabilme becerisi olduğunu vurgulayan Hayri Çulhacı, “Geçmiş yıllarda kendi liderlerini yetiştirme konusunda iş dünyasına öncülük etmiş Sabancı Topluluğu, bugün bir kez daha bu örnek duruşunu ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, 17 yıldır Topluluğumuzda farklı liderlik rolleri üstlenmiş ve 2018’den bu yana da Enerji Grup Başkanı olarak görev yapan Kıvanç Zaimler, 01 Haziran itibarıyla Sabancı Holding’in yeni CEO’su olarak atanmıştır” dedi.

Kıvanç Zaimler’in 2006’da kurulan enerji iş kolunun Sabancı Holding’in en büyük iş kollarından biri haline gelmesinde büyük payı olduğunu belirten Hayri Çulhacı şöyle dedi:

“Kıvanç Zaimler, enerji operasyonlarımızın büyümesine, kurumsallaşmasına ve yurt dışına açılmasına önemli katkılarda bulunmuş; bu alanlardaki tecrübesiyle Topluluğumuzu ve ülkemizi uluslararası ölçekte de başarıyla temsil etmiştir. Kıvanç Bey’in liderliğindeki yönetim ekibimiz, bir yandan farklı iş kollarımızdaki operasyonlarımızla paydaşlarımıza değer yaratmaya odaklanırken, bir yandan portföyümüzün geleceğe hazırlanmasında önemli çalışmalara imza atacaktır. Bu vesileyle, bu bayrak değişiminin Topluluğumuza hayırlı olmasını diliyorum.”

KIVANÇ ZAİMLER KİMDİR?

1 Haziran 2025 itibarıyla Sabancı Holding CEO’su olarak atanan Kıvanç Zaimler, enerji sektöründeki liderliği, dönüşüm odaklı yaklaşımı ve uluslararası iş birliklerindeki etkin rolüyle öne çıkan bir isim. 2018-2025 yılları arasında Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı olarak görev yapan Zaimler; Enerjisa Enerji ve Enerjisa Üretim’in yanı sıra, Sabancı’nın ABD merkezli yenilenebilir enerji ve iklim teknolojileri yatırımlarını yürüten Sabancı İklim Teknolojileri şirketinin Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini üstleniyor. Son dönemde, Sabancı Topluluğu’nun otomotiv sektöründeki iştiraki Temsa’nın da Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev alan Zaimler, bu görevleri boyunca hem Türkiye’de hem uluslararası pazarlarda enerji ve teknoloji odaklı büyüme stratejilerinin hayata geçirilmesine liderlik etti.

Kıvanç Zaimler, 2008 yılında katıldığı Enerjisa’da ticaret, dağıtım ve perakende alanlarında üst düzey görevler üstlendi, 2016–2018 arasında CEO olarak şirketin halka arz sürecine liderlik etti. Enerji alanındaki liderliğine ek olarak Zaimler, SabancıDx’in dönüşüm sürecine Yönetim Kurulu Başkanı olarak katkı sağladı; Aksigorta ve Agesa’da da yönetim kurulu düzeyinde aktif roller üstlendi.

Sabancı Topluluğu’na katılmadan önce farklı sektörlerde yöneticilik yapan Zaimler, iş hayatına 1992’de başladı. İstanbul Erkek Lisesi ve İTÜ Endüstri Mühendisliği mezunu Kıvanç Zaimler, eğitimine Berlin Teknik Üniversitesi’nde devam etti.

Sivil toplum kuruluşları ve uluslararası platformlarda da etkin görevlerde bulunan Zaimler; Dünya Enerji Konseyi Türkiye Başkan Yardımcılığı, IICEC (İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi) Yönetim Kurulu Üyeliği, SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi Danışma Kurulu Üyeliği, ELDER (Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği) Başkanlığı ve TÜSİAD Enerji Yuvarlak Masa Başkanlığı gibi önemli görevlerde bulundu. Halen COP İklim Zirveleri ve Dünya Ekonomik Forumu (WEF) gibi küresel platformlarda Türkiye’yi ve Sabancı Topluluğu’nu temsilen aktif rol alıyor.

DAĞITIM ŞİRKETLERİ KARGO ŞİRKETİ GİBİ

Elektrik faturalarında yer alan aktif enerji bedeli, dağıtım bedeli ve vergiler kalemlerine dikkat çeken Erdoğan, dağıtım şirketlerinin bir “kargo şirketi” gibi düşünülmesi gerektiğini ifade etti. Elektriğin A, B, C şirketlerinin ürünü fark etmeksizin taşındığını ve bu taşıma maliyetinin “dağıtım bedeli” olarak adlandırıldığını belirtti. Dağıtım bedelinin EPDK tarafından, şirketlerin yatırımları, hizmet büyüklüğü ve işletme bütçesine göre belirlendiğini söyledi. 

AKTİF ENERJİ MALİYETİ DEĞİŞKEN

Aktif enerji maliyetinin dinamik yapısına değinen Erdoğan, bu bedelin iki temel kaynağının olduğunu açıkladı: görevli tedarik şirketlerinin EÜAŞ’tan satın aldığı enerji ve piyasadan satın aldığı elektrik enerjisi. Piyasa takas fiyatının saatlik olarak belirlendiğini ve görevli tedarik şirketlerinin alış maliyetinin bu doğrultuda aylık olarak değiştiğini ifade etti. EÜAŞ’ın megawatt saatini 482 liradan sattığını, ancak piyasa fiyatının 2.500 ile 3.000 lira arasında değiştiğini belirtti. 

KAR ORANI DEVLET KONTROLÜNDE

Görevli tedarik şirketleri satmış oldukları elektrik enerjisinin yüzde 45’i civarındaki kısmını EÜAŞ’tan satın aldıklarını belirten Erdoğan; “Geri kalanını piyasadan alıyorlar. Dolayısıyla bunların ikisi paçallanıyor ve ortaya aktif enerji bedeli çıkıyor. ”dedi.

Erdoğan Sözlerine şöyle devam etti “Burada da görevli tedarik şirketlerinin alış fiyatlarıyla satış fiyatları arasındaki farkı da belirleyen bir başka düzenleme var. İstedikleri gibi orada da fiyatı belirleyemiyorlar. Bir kar marjları var. Yüzde 2,38 olarak belirlenmiş. Yüzde 2,38’den daha fazla kar etmelerine izin verilmiyor görevli tedarik şirketlerinin. O şekilde fiyat beliriyor. Piyasadaki gerçek fiyatla görev tedarik şirketlerinin paçalda mal ettiği fiyat arasındaki fark, faturalara bu kadar devlet desteği olarak yansımaya başladı.”

“DAĞITIM SEKTÖRÜNDE YATIRIM VE İSTİHDAM ARTTI”

Erdoğan, elektrik dağıtım sektöründe 65 bin kişinin istihdam edildiğini ve önemli bir kısmının nitelikli iş yaptığını söyledi. Sektördeki iş güvenliği önlemlerinin önemine dikkat çekerken, dağıtım hatlarının 10 yılda 1 milyon kilometreden 1.5 milyon kilometreye ulaştığını ve yıllık yatırım kapasitesinin 980 milyon dolardan 2.2 milyar dolara çıktığını belirtti. 

KAYIP KAÇAK ORANINDA ÖNEMLİ DÜŞÜŞ

Özelleştirme öncesinde yüzde 18.5 olan kayıp kaçak oranının, şu anda ilk kez yüzde 10’un altına indiğini ve bu durumun ülke ekonomisine yıllık 1 milyar dolar katkı sağladığını vurguladı. Trafo sayısının 340 binden 550 bine çıkarıldığını ve müşteri memnuniyetinin yüzde 30 arttığını da sözlerine ekledi. 

YATIRIM VE HARCAMALAR DENETLENİYOR

EPDK’ya yönelik eleştirilere de değinen Erdoğan, kurumun gücünü kanundan alan bir kamu kurumu olduğunu ve düzenlemelerinin şeffaf bir şekilde yapıldığını savundu. Dağıtım şirketlerinin yatırımlarının 

“FATURAYI DÜZENLEYEN ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİ DEĞİL”

Elektrik faturalarını düzenleyenlerin elektrik dağıtım şirketleri değil, görevli tedarik şirketleri olduğunu vurgulayan Erdoğan, faturalardaki devlet desteği kararının EPDK tarafından verildiğini hatırlattı. Elektrik fiyatlarının 8 kilovatsaat altı için vergiler dahil 2.59 kuruş, şehit yakınları ve gaziler için ise 1 lira 23 kuruş olduğunu belirten Erdoğan; “Şehit yakınları ve gazilerimiz için 1 lira 23 kuruş. Dünyanın birçok ülkesinde de sosyal sorumluluk adına, saygının gereği olarak bu yapılıyor. Her şey dahil şehit ailelerine uygulanan elektrik enerjisi satış fiyatı 1 lira 23 kuruş. Bunun içerisinde dağıtımın payı yüzde 84, öbüründe yüzde 71 deyip buradan bir algı yapmak çok gerçekçi ve hakkaniyetli bir şey değil bence. Kaldı ki günlük 8 kilovat saatin üzerindeki tarifede dağıtımın payı yüzde 46 civarında. Aktif enerji bedelindeki sübvansiyonlar olmasa dağıtımın payı nihai fiyatın ucte birine inecektir.”şeklinde konuştu.

BENAN ÖZTÜRK

Erdeniz Türkiye’de elektrik üretiminden tüketiciye kadar uzanan elektrik ekosisteminin 915 milyar TL büyüklük ile gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 3,5’ni oluşturduğunu ve elektrik dağıtım sektörünün Türkiye ekonomisine yaptığı katkının ise 29 milyar doları bulduğunu vurgulayarak; “Elektrik dağıtım sektörü olarak, yeşil dönüşümde üstleneceğimiz “dönüşümün omurgası” rolümüzle ülkemizin enerji arz güvenliğinin teminine tam destek vereceğiz” dedi.

ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN ROLÜ STRATEJİK

Dünyada ve Türkiye’deki enerji görümü ile ilgili de bilgi veren Erdeniz, “Araştırmalar bize önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecek elektrik üretimi yatırımlarının küresel net-sıfır hedeflerine paralel olarak yenilenebilir kaynaklı olacağını ve 2040 yılında toplam küresel kurulu gücün yarısından fazlasının yenilenebilir kaynaklardan karşılanacağını gösteriyor. Bu öngörünün hayata geçirilmesi ve yeşil dönüşümün sağlanmasında elektrik dağıtım şirketlerinin rolü stratejik” diye konuştu. 

2025 TE RÜZGAR VE GÜNEŞİN PAYI YÜZDE 43

Yenilenebilir enerji kaynaklarının kurulu güç içerisindeki artışına da dikkat çeken Erdeniz, “Türkiye’de 2023 yılsonu itibarıyla 330 teravatsaat olarak gerçekleşen elektrik tüketiminin Türkiye Ulusal Enerji Planı projeksiyonları kapsamında 2035 yılında yüzde 55 artışla 511 teravatsaat olması öngörülmekte. Bu talep artışına paralel olarak kurulu gücümüzün de yüzde 78 artışla 190 bin megavatsaat mertebesine çıkacağı tahmin ediliyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımızın projeksiyonları, ülke olarak 2053 net-sıfır hedeflerimiz ve enerji arz güvenliği politikalarımız doğrultusunda, elektrik üretiminde fosil yakıtların kullanımından, yenilenebilir kaynaklara geçişin hızlanarak devam edeceğini gösteriyor. Son 10 yılda ülkemizin kurulu gücü içerisinde rüzgar ve güneşin payı 8 kat artışla yüzde 22 seviyesine ulaşırken, 2035 yılında bu oranın yüzde 43 mertebesine yükselmesi öngörülüyor” dedi. 

“TALEP ARTIŞININ DİNAMOSU ELEKTRİFİKASYON”

Hem dünyada hem de Türkiye’de elektrik tüketiminde artış trendi olduğunu belirten Erdeniz, “Farklı enerji formları kullanılan sektör ve süreçlerde elektrik enerjisine geçişe elektrifikasyon diyoruz. Bu yeni yapı, elektriğe olan talebi artırırken, iklim değişikliğiyle mücadelenin bir gereği olarak elektriğin temiz kaynaklardan üretimini de çok daha kritik hale getiriyor. Elektrik üretimindeki yeşil dönüşüm ile elektrifikasyon odaklı artan tüketim arasındaki köprü elektrik dağıtım şirketlerinin gerçekleştireceği şebeke dönüşümü olmadan yeşil dönüşüm döngüsünü tamamlayamayız. Elektrifikasyonun en hızlı yaygınlaştığı sektör ise şüphesiz ulaştırma. “ ifadesini kulllandı.

TÜKETİCİLER ÜRETİCİ OLACAK

Yarının dünyasında her geçen gün daha fazla yenilenebilir enerji kaynaklı üretim tesisinin sisteme dâhil olacağına işaret eden Elder Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, “Ulaşımda elektrifikasyonla 100 binlerce yeni elektrikli araç şarj istasyonu şebekeye dâhil olacak. Bununla birlikte, tüketiciler de birer üretici pozisyonuna gelebilecekler. Böylelikle dağıtım şebekesinde çift yönlü elektrik akışı yaşanacak. Bunun için şebekenin yeşil ve dijital dönüşümünün hızla gerçekleştirilmesi lazım. Bu açıdan şebeke yatırımları enerji arz güvenliğimiz için stratejik öneme sahip. Yeni yatırımlar ve eskiyen şebekelerin yenilenmesi de dahil tüm şebeke yatırımlarının sağlıklı finansmanı için sürdürülebilir fiyat politikasına olan ihtiyaç artık daha fazla” dedi.

2023’ TE 120 MİLYAR LİRALIK SÜBVANSİYON

2023 yılında devletin yaklaşık 120 milyar liralık sübvansiyonu olduğunu belirten Barış Erdeniz, bu yıl sonunda bunun 5,7 milyar dolar seviyesine ulaşacağının öngörüldüğünü belirterek, elektrik ekosisteminin gayrisafi yurtiçi hasıla içindeki payı ve ulusal kalkınmamızdaki rolü göz önünde bulundurulduğunda, sürdürülebilir sektör gelişimi için fiyatların maliyetleri yansıtan bir düzleme taşınmasının önemli olduğunu vurguladı.