SPEKÜLATİF TEKLİFLER VE ATIL KALAN BÜTÇE

Mektupta, ikinci ihalede tahsis edilen 1,2 milyar avroluk bütçenin sadece yaklaşık 300 milyon avroluk kısmının fiilen projelere aktarılabildiği vurgulandı. Dernekler, gerçekçi olmayan düşük fiyatlı spekülatif tekliflerin ihaleyi kazanıp ardından imza sürecinde çekilmesi nedeniyle büyük bir bütçenin atıl kaldığını belirtti. Bu durumun önüne geçmek için Komisyon tarafından getirilen yeni teminat ve güvenilirlik kriterleri memnuniyetle karşılanırken, çekilen projelerin yerine yedek listedeki ciddi tekliflerin seçilmesini sağlayacak esnek bir yeniden tahsis (reallocation) mekanizmasının kurulması istendi.

RED III GECİKMELERİNE KARŞI ESNEKLİK TALEBİ

Sektör temsilcileri, nihai yatırım kararı (FID) ve işletmeye geçiş sürelerine ilişkin katı kuralların gevşetilmesini talep ediyor. Özellikle AB üyesi ülkelerin Yenilenebilir Enerji Direktifi (RED III) düzenlemelerini ulusal mevzuatlarına aktarmakta gecikmesinin pazar gelişimini ve hidrojen alım anlaşmalarını (offtake) olumsuz etkilediği ifade edildi. Dernekler, bu gecikmeler gibi dışsal faktörlerden kaynaklanan aksamalar durumunda projelerin cezalandırılmaması gerektiğini savunurken, EHB ihalelerinin üçüncü turdan sonra da en az üç ek tur boyunca devam ettirilerek pazara uzun vadeli yatırım öngörülebilirliği sunulmasını istedi.

Özellikle BOTAŞ’ın mevcut altyapısının hidrojenle entegrasyonunun teknik olarak değerlendirilmesi, ülke çapında bir “Hidrojen Ana Şebeke Planı” hazırlanması ve sektör paydaşlarına eğitimler verilmesi projenin öncelikli alanlarını oluşturuyor.

SON BAŞVURU 15 TEMMUZ

Enerji Günlüğü sitesinden  alınan habere göre ihale duyurusu, 12 Haziran 2025’te AB Finansman ve İhaleler Portalı’nda yayımlandı ve başvurular 15 Temmuz 2025, Türkiye saatiyle 14:00’e kadar elektronik ortamda, İngilizce olarak kabul edilecek.

AMAÇ HİDROJEN EKO SİSTEMİNİ GÜÇLENDİRMEK 

IPA (Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı) kaynaklı bu destek; Türkiye’de yeşil ve düşük karbonlu hidrojen ekosistemini güçlendirerek kurumsal teknik kapasiteyi artırmayı hedefliyor. İhale süreci, Avrupa Komisyonu’nun “ENEST.C – Neighbourhood East & Türkiye” birimi tarafından yürütülecek.

6 ilde toplam 800 megavatlık kurulu güce sahip 6 güneş enerji santrali (GES) projesi için açılan ihaleye 146 teklif sunuldu. İhale konusu 800 megavatlık GES projeleri için yaklaşık 500 milyon dolarlık yatırım yapılacağı hesaplanıyor.

Kurulacak santraller ile güneş enerjisinden yılda yaklaşık 1.5 milyar kilovatsaat (kWh) elektrik üretilmesi öngörülüyor. Bu rakam, hane başına tüketime göre yapılan hesaplamalara göre yaklaşık 600 bin konutun elektrik ihtiyacını karşılayacak bir miktarı ifade ediyor.

ASGARİ YÜZDE 75 YERLİLİK ŞARTI

YEKA GES 2024 ihaleleri kapsamında kurulacak güneş enerji santrallerinde kullanılacak güneş panellerinde asgari yüzde 75 yerlilik şartı aranacak. DC kablo ve taşıyıcı yapıda da yüzde 51 yerlilik koşulu söz konusu. Ayrıca, bu santrallerde yerli invertör kullanımını da teşvik edecek.

Ülkenin karbon salımını yılda 1 milyon ton azaltacağı hesaplanan YEKA GES 2024 ihalesi kapsamındaki yatırımlar, Türkiye’nin yılda 280 milyon m3 daha az doğal gaz ithalatı yapmasını sağlayacak. Bu da güncel fiyatlara göre enerji ithalatı faturasının yaklaşık 140 milyon dolar azalması anlamına gelecek.

YEKA GES 2024 ihalelerinde devlet kilovatsaat başına 3.25 cent fiyattan güneşe dayalı elektrik tedarikini garanti altına almış oldu. Kurulacak 800 MW’lik GES tesislerinin elektriği bu tutar üzerinden kullanıma sunulacak. Böylece elektrik fiyatlarının yukarı çıkma ihtimaline karşı bir bariyer vazifesi görmesi bekleniyor.

101 MİLYON DOLARLIK KATKI PAYI

YEKA GES 2024 ihalelerini kazanan firmalar, kamuya döviz cinsinden nakit katkı payı ödeyecek. Yapılan 6 ihale arasında MW başına en yüksek katkı payı 270 bin dolar ile Van GES için teklif edildi. İhaleyi kazananın ödeyeceği toplam katkı payı konusunda en yüksek tutar ise 30 milyon dolar ile Karaman GES’ten gelecek.

İhalelerde elde edilen toplam katkı payı tutarı ise 101 milyon doları buldu. Bu tutar, ihalelere en iyi teklifi sunan firmaların sözleşme imzalamaya davet edilmesinden itibaren en geç 20 iş günü içerisinde Enerji Piyasaları İşletme AŞ’nin kasasına girecek. 

MEGAWATT BAŞINA 126 BİN DOLAR

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yarışmaların tamamlanmasının ardından gazetecilere açıklamalarda bulundu. Bayraktar, 6 yarışmada ortalama megavat başına 126 bin dolar bir bedelle ihalelerin gerçekleştirildiğini kaydederek “Bizim elektrik alım garantimiz kilovatsaat başına 3,25 sent dolar oldu” dedi.

“SONUÇLAR GÜVENİN GÖSTERGESİ”

Alparslan Bayraktar, YEKA GES 2024 ihalesinde oluşan fiyatların güncel piyasa fiyatlarının yarısından da düşük olduğunu vurgularken “Bütün bu süreçler, ülkemizin yenilenebilir enerji potansiyelinin ne kadar büyük olduğunu göstermesi açısından ülkemizin yenilenebilir enerji sektörüne, enerji sektörüne ve ekonomimize olan güveni göstermesi açısından fevkalade değerli” dedi. 

Bayraktar, özellikle rüzgâr ve güneşte yatırım süreçlerini hızlandıracak bir reform paketi üzerinde çalıştıklarını vurgulayarak “Bu sayede ülkemizin enerjideki dışa bağımlılığını azaltacak, enerji talebini karşılama noktasında katkı yapacak ve elbette ki iklim hedeflerimize, emisyon düşürme hedeflerimize katkı sağlayacak projeleri bir an önce hayata geçireceğiz.” diye konuştu.

Bu ihalelerde yerli ekipman üretimini önceliklendirdiklerini söyleyen Bayraktar, “Panelde ve modülde yüzde 75’lik minimum yerlilik şartıyla ihaleleri gerçekleştirdik. Dolayısıyla burada kullanılacak paneller, Türkiye’de üretilen paneller olacak. Bu anlamda hem sanayiye hem yeşil istihdama katkı sağlayacak.” dedi.

Enerji Bakanlığı’nın internet sitesinden yapılan açıklamada yarışmaların G24-Kütahya GES, G24-Antalya GES, G24-Van GES, G24-Malatya GES, G24-Karaman GES ve G24-Karapınar GES sıralamasıyla gerçekleştirileceği bildirildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi: 

“04/11/2024 tarih ve 32712 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Güneş Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı” kapsamında duyurulan YEKA GES-2024 yarışmaları 04/02/2025 tarihinde saat 10:00’dan itibaren G24-Kütahya GES, G24-Antalya GES, G24-Van GES, G24-Malatya GES, G24-Karaman GES ve G24-Karapınar GES sıralamasıyla gerçekleştirilecektir.

Söz konusu yarışmalara, aşağıda belirtilen başvuru sahiplerinin yetkili temsilcilerinin imza sirküleri, yetki belgesi/vekâletnameleri ve şirket kaşeleri ile katılım sağlaması gerekmektedir.

Saygılarımızla.

YARIŞMA YERİ:

T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

E-Blok / Konferans Salonu

Nasuh Akar Mahallesi, Türk Ocağı Caddesi No:2 06500 Çankaya/ANKARA

Yarışma Komisyonu

30/01/2025”

REKOR BAŞVURU

YEKA GES-2024’te Konya, Karaman, Malatya, Van, Antalya ve Kütahya’da bulunan toplam 800 MWe gücündeki bağlantı kapasitesi, yapılacak yarışma sonucunda yatırımcılara tahsis edilecek. Tek günde tamamlanan başvuru sürecine yatırımcılar büyük ilgi göstermişti. 6 farklı şehirdeki 6 YEKA alanına 67 şirketten toplamda 146 başvuru yapılmıştı.

3 Aralık’ta başlayan ve 20 Şubat 2025’e kadar devam edecek ihale sürecinde toplam bütçe 400 milyon avroluk artışla 1,2 milyar Avro seviyesine çıkarıldı. İhale, özellikle yenilenebilir hidrojen üretim projeleri için ayrılmış 1 milyar Avro’nun yanısıra denizcilik sektörüne yönelik projelere ayrılmış ek 200 milyon Avro’yu da içeriyor. Söz konusu bütçeyle uzun mesafeli deniz taşımacılığının karbonsuzlaştırılması amaçlanıyor. Bütçedeki artış, Avrupa Komisyonu’nun hidrojen altyapısını genişletme ve AB’nin iddialı karbonsuzlaştırma hedeflerini destekleme taahhüdünün bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

Proje finansman sürecini kolaylaştırmak üzere tasarlanmış “Hizmet Olarak İhale” mekanizması da bu ihaleyle birlikte yürürlüğe girdi. Mekanizma, üye devletlerin; bütçe kısıtlamaları nedeniyle Yenilik Fonu hibeleri alamamalarına rağmen potansiyel gösteren projeleri desteklemelerine imkan tanıyor. Bu sayede İspanya, Litvanya ve Avusturya gibi bazı üye devletlerin, ayrı ulusal ihaleler düzenleyerek lojistik ve finansal yük yaratmadan kendi topraklarında hidrojen üretimini desteklemek için ulusal fonları kullanmaları sağlanıyor.

Yenilik Fonu’nun (IF24) bir parçası olan bu girişim, AB’nin enerji geçiş stratejileri için hayati önem taşıyan yenilenebilir hidrojen üretimini artırmayı amaçlıyor. İspanya, Litvanya ve Avusturya, ulusal hidrojen projelerini desteklemek için toplam 836 milyon Avro’luk destek paketi taahhüt ediyor. 3 ülke, bu yolla önemli miktarda özel yatırım çekmeyi hedefliyor.

Avrupa Hidrojen Bankası‘ndan sağlanan toplam finansman, ulusal katkılarla birlikte yaklaşık 2 milyar Avro’luk yatırıma olanak sağlıyor.

İhale 15 Ekim’den ay sonuna kadar sürecek ve projelerin kapasitesine göre avro cinsinden teklifler alınacak. Hükümet, desteklenecek projelerin sadece “yenilenebilir” hidrojen üretimini kapsayacağını ve bu projelerin AB’nin belirlediği kriterlere uygun olması gerektiğini belirtti.

Bu ihale, Hollanda’nın yeşil enerji alanındaki liderliğini pekiştirecek ve aynı zamanda yeşil hidrojen üretimi için büyük ölçekli tesislerin inşasını teşvik edecek. İhaleye katılacak projelerin çevresel izinlerini almış olmaları ve beş yıl içinde faaliyete geçmeleri gerekiyor.

İhaleler kapsamında her biri 5 GW kapasiteli yeni hidrojene hazır gaz yakıtlı iki enerji santrali inşa edilecek. Buna ek olarak, 2 GW kapasiteye sahip gaz yakıtlı enerji santrallerinin hidrojen kullanımına yönelik olarak yenilenmesi amaçlanırken, 0,5 GW’lık kapasite uzun vadeli depolama yatırımına ayrılacak.

SÜBVANSİYONLAR VERİLECEK

Geçişi teşvik etmek için Almanya, hidrojen ile doğal gaz arasındaki yatırım maliyetlerini ve işletme maliyeti farklarını sübvanse edecek. Hidrojen dönüşümü tamamlandıktan sonra ise yılda 800 saatlik tam şarjın telafisi garanti edilecek. Girişim, maliyetleri düşürmeyi ve hidrojen kullanımını enerji üreticileri için ekonomik hale getirmeyi amaçlıyor.

Tesisler öncelikle ülke sanayisinin çoğunun bulunduğu güney Almanya’da inşa edilecek. Bu sayede taşıma maliyetlerinin de düşürülmesi hedefleniyor.

KÖMÜRDEN KADEMELİ ÇIKIŞ

Almanya, çevresel hedefleri doğrultusunda, kömürle çalışan elektrik santrallerini kademeli olarak daha temiz alternatiflerle değiştirme stratejisi güdüyor. Ülke geçen ay enerji santrallerine milyarlarca avroluk sübvansiyon ödemek için Avrupa Birliği’nden gayri resmi onay almıştı. Almanya, bu sayede Avrupa’nın enerji geçişinde lider konumunu güçlendirirken, aynı zamanda endüstrinin yenilikçi teknolojiler için net yönergelere ve mali desteğe yönelik acil ihtiyacına da yanıt veriyor.

Almanya, 2030’larda elektrik kesintisiyle karşı karşıya kalma korkusuyla en az 10 GW’lık yeni gaz yakıtlı enerji santralleri inşa etmek için ihaleler düzenlemeye hazırlanıyor. Bu santraller, düşük karbonlu üretime geçişi hızlandırmak için 2030’ların ortalarından sonuna kadar hidrojenle çalışacak şekilde dönüştürülecek.

Almanya Ekonomi Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada ayrıca 2028 yılına kadar faaliyete geçecek bir kapasite mekanizmasının geliştirilmesi konusunda da mutabakata varıldığı belirtildi.

4 GAZ SANTRALİ İÇİN İHALE DÜZENLENECEK

Bakanlık, toplam kapasitesi 10 bin MW’a kadar olan dört gaz santralinin ihale sürecinin yakında gerçekleşeceğini açıkladı. Buna göre  şirketlere verilecek devlet desteği, sermaye ve işletme sübvansiyonları da dahil olmak üzere toplam 16 milyar euro olacak. Tesislerin 2035 ile 2040 yılları arasında tamamen hidrojene geçişini sağlamak için planların 2032 yılına kadar hazırlanması gerekiyor.

Şirket, hidrojen ekosistemi için bir “katalizör” olarak rolünü kabul etse de, “H2 altyapısının geliştirilmesinin thyssenkrupp Steel’in temel yetkinliklerinden biri olmadığını” da belirtiyor. Ayrıca hidrojen tedariki için kamuya ait hidrojen şebekesinin kullanılmasının planlandığı da belirtiliyor.

Bu yılın başlarında Thyssenkrupp Group’un İber Yarımadası, Arap Yarımadası ve ABD’nin güneyi olmak üzere üç bölgede boru hattı ortaklıkları için fırsatları araştırdığı yönünde haberler çıkmıştı. İcra Kurulu Başkanı Miguel López, İspanya, Portekiz ve Fas gibi ülkeleri birbirine bağlayan yeni hidrojen boru hatlarının Almanya’nın hidrojen talebini karşılamak için çok önemli olacağını söylemişti. Çelik üreticisi, altyapıyı kendisi inşa etmek yerine, yeşil çelik ürünlerini teslim etmek için taşıma kapasitesini ve hidrojen tedarikini güvence altına almaya çalışıyor.

Duisburg’daki ilk yeşil çelik tesisinin, doğalgazdan kademeli bir dönüşüm aşamasının ardından 2030’dan itibaren yüzde 100 yeşil hidrojenle çalışması bekleniyor. Avrupa Komisyonu, tesisin 2037 yılında tamamen yenilenebilir hidrojen kullanarak faaliyete geçeceğini tahmin ediyor.

Geçtiğimiz Temmuz ayında Komisyon, çelik üreticisinin çelik üretimini karbonsuzlaştırmasına ve yenilenebilir hidrojen alımını hızlandırmasına yardımcı olacak iki Alman devlet yardımı tedbirini onayladı. Şirket, çelik üretiminde yenilenebilir hidrojen kullanımını hızlandırmak için 550 milyon avro doğrudan hibe ve 1.45 milyar avroya kadar şartlı ödeme mekanizması alacak.

Von der Leyen, AB’nin 800 milyon avroluk fonuyla Avrupa Hidrojen Bankası’nın ilk ihalesini bu hafta başlatacaklarına dikkati çekerek bunun özel sektör finansmanını çekeceğini ve ticari alım anlaşmalarıyla sonuçlanacağını söyledi.

Avrupa Hidrojen Bankasının 2024 ilkbaharında, toplam değeri 3 milyar avroya ulaşacak ikinci tur ihaleleri başlatacağına işaret eden von der Leyen, bankanın uluslararası ayağı üzerine de çalıştıklarını, bunun dışarıdaki tedarikçilerden hidrojen ithalatını güvence altına alacağını anlattı.

Hidrojen ekonomisinin hızla geliştiğine işaret eden von der Leyen, Avrupa genelinde çok sayıda şehirde ilk hidrojen otobüslerin çalışmaya başladığını anlattı.

Von der Leyen, Rotterdam Limanı’nda bin kilometreden fazla bir alana yayılacak hidrojen ağı inşası için çalışmaların başladığını, dünyanın sıvı hidrojenle çalışan ilk uçağının da birkaç hafta önce Slovenya semalarında uçtuğunu anlattı.

“Temiz hidrojen çağının şafağındayız.” diyen von der Leyen, hidrojen pazarını büyütmek için güçlü kamu yatırımı, hidrojen için küresel bir pazar oluşturmaya yönelik uluslararası işbirliği ve yeniliği teşvik etmek için özel sektörle yeni ortaklık üzerinde çalıştıklarını ifade etti.

Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında çeşitli fonlarla hidrojen vadilerine, hidrojen trenlerine ve temiz çelik fabrikalarına yatırım yaptıklarına işaret eden von der Leyen, “AB genelinde yaklaşık 80 hidrojen projesi için 17 milyar avronun üzerinde kamu desteğine onay verdik.” dedi.

Von der Leyen, Mısır, Kenya ve Namibya gibi pek çok ülkeyle hidrojen ortaklıklarına imza attıklarına dikkati çekerek bu ülkelerin temiz enerji üretme ve bunu temiz hidrojene dönüştürme konusunda ciddi potansiyele sahip olduklarını belirtti.

AB’nin Brezilya’da dünyanın en büyük hidrojen projelerinden birinin inşasına destek vereceğini belirten von der Leyen, Küresel Geçit programı çerçevesinde Brezilya’da hidrojen değer zincirine 2 milyar avroluk yatırım gerçekleştireceklerini vurguladı.

Von der Leyen, Brezilya’da kurulacak yeni Yeşil Enerji Parkı’nın temiz hidrojen ve amonyak için 10 gigavatlık bir üretim tesisi içereceğini ve bunların daha sonra Hırvatistan’a ve oradan da diğer Avrupa ülkelerine gönderileceğini ifade etti.

“Avrupa sadece temiz hidrojenin öncüsü değil, aynı zamanda dünya çapında bir hidrojen pazarının inşa edilmesinde bir ortak konumundadır.” diyen von der Leyen, Von der Leyen, hidrojende kamu finansmanına erişimi de kolaylaştıracaklarını, hidrojen projesi destekçilerine AB finansmanı konusunda destek vermek için Avrupa Hidrojen Bankası bünyesinde bir tek durak noktası oluşturacaklarını belirtti.