HidrojenHaber – Avrupa Birliği İklim Komiseri Wopke Hoekstra, Fransa ve İtalya başta olmak üzere çeşitli üye ülkelerin ve hidrojen ile amonyak üreticilerinin baskısına rağmen gübre ithalatının Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’ndan (SKDM/CBAM) geçici olarak muaf tutulması talebini reddetti. Komisyon, olası fiyat artışlarını mekanizmadan muafiyet yerine sektöre özel bir eylem planıyla ele alacağını açıkladı.
TARTIŞMANIN ARKA PLANI
Ocak 2026 başından itibaren kesin uygulama aşamasına geçen SKDM; çimento, demir-çelik, alüminyum, elektrik ve hidrojenin yanı sıra azotlu gübreler ile amonyak gibi gübre ürünlerini de kapsıyor. Fransa ve İtalya tarım bakanları, gübre fiyatlarındaki yüksek seyrin çiftçi maliyetlerini ve gıda güvenliğini tehdit ettiği gerekçesiyle mekanizmanın gübreler için askıya alınmasını talep etti. AB gübre tedarikinin yüzde 50’sinin üçüncü ülkelerden karşılandığını ve mevcut stokların yalnızca bir sonraki yılın ihtiyacının yüzde 60’ını karşıladığını belirten Fertilisers Europe sektör birliği de SKDM’nin yüksek mali belirsizlik yarattığı uyarısında bulundu.
KOMİSYON’UN TUTUMU VE 27A MADDESİ
Komisyon, Aralık 2025’te SKDM tüzüğüne eklediği ve “ciddi ve öngörülemeyen koşullar” durumunda ürünleri geçici olarak kapsam dışına çıkarabilecek 27a Maddesini gündemin ön sıralarına taşıdı. Ancak İklim Komiseri Hoekstra, 3 Mart 2026’da yaptığı açıklamada gübre sektörü için bu maddenin şu aşamada devreye alınmayacağını netleştirdi. Bruegel araştırma kuruluşunun analizine göre SKDM’nin gübre fiyatlarına etkisi sınırlı kalacak; amonyak için kısa vadeli fiyat artışı yüzde 4 düzeyinde gerçekleşecek. Buna karşın Ocak 2021’den Ocak 2026’ya kadar gübre fiyatları yüzde 91 yükseldi; yüksek fiyatların temel nedeni olarak doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmalar öne çıkıyor.
YEŞİL HİDROJEN ÜRETİCİLERİNE ETKİSİ
SKDM’nin gübre kapsamı, yeşil hidrojenle üretilen amonyak ve gübreleri de doğrudan ilgilendiriyor. Yenilenebilir enerji kaynaklı elektroliz yoluyla üretilen yeşil hidrojen kullanılarak elde edilen amonyak, üçüncü ülkelerden yapılan geleneksel fosil yakıt bazlı gübre ithalatına kıyasla karbon avantajı sağlıyor. Komisyon’un SKDM’yi gübreler için sürdürme kararı, AB’ye yeşil amonyak ihraç etmek isteyen üreticiler açısından rekabet fırsatı doğururken, fosil kaynaklı gübre ithalatçıları üzerindeki karbon maliyeti baskısını koruyor. CBAM sertifikalarının 1 Şubat 2027’den itibaren satın alınabilir hale geleceği hatırlatılırken Komisyon’un sektörel eylem planının ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
